Stadslandbouwblog

Nieuwe blog

2010-06-20T10:00:00.009+02:00

Vanaf vandaag (zondag 20 juni) gaat Eetbaar Rotterdam verder als vereniging, met een nieuwe blog (stadslandbouwblog 2.0) die tevens dienst doet als startpagina van de vereniging.

Voortaan kunt u ons vinden op: http://www.eetbaarrotterdam.nl/
met een vernieuwde layout en meer ingangen tot kennis en activiteiten over stadslandbouw.

Deze blog zal vanaf heden niet meer worden bijgewerkt, maar nog wel dienen als "stoffige" bibliotheek van onze oude activiteiten en berichten.

Tot op onze nieuwe website

met vriendelijke groet

Het bestuur van Vereniging Eetbaar Rotterdam

Eetbaar Rotterdam bij Gezonde Gronden komende vrijdag

2010-06-15T12:54:00.000+02:00

Komende vrijdagavond om 20.00 uur zijn wij (Bas de Groot en Paul de Graaf) van Eetbaar Rotterdam te gast bij Gezonde Gronden in Den Haag om te vertellen over de visie van Eetbaar Rotterdam op landbouw in de stad en over onze recente studiereis naar de Verenigde Staten. Voor meer informatie zie de aankondiging op de website van Gezonde Gronden.

Lancering Vereniging Eetbaar Rotterdam

2010-06-10T14:58:00.000+02:00

UITNODIGING
Picknick op 20 juni in het Haka-gebouw, Rotterdam

Eindelijk is het dan zover! Vanaf 20 juni zal expertisegroep EETBAAR ROTTERDAM haar activiteiten als VERENIGING voortzetten en verder uitbreiden. Om dit te vieren nodigt het oprichtingsbestuur je die dag van harte uit voor de feestelijke lancering.

Tijdens een heuse stadspicknick worden de doelstellingen van de kersverse vereniging nader toegelicht en kun je je als lid registreren. De picknick vindt plaats op 20 juni in het Haka-gebouw, Vierhavenstraat 38-40, Rotterdam en duurt van 15.00 uur tot ongeveer 17.00 uur.

Zoals je zult begrijpen is lidmaatschap van VERENIGING EETBAAR ROTTERDAM vrijwillig, maar niet vrijblijvend. Graag willen we dat je je actief inzet. Je kunt je aansluiten bij een op te richten werkgroep, hiertoe zelf het initiatief nemen of andere ideeën aandragen hoe stadslandbouw via de vereniging verder in Rotterdam kan worden gestimuleerd.

De picknick is kosteloos en voor de basisingrediënten wordt gezorgd. Wel vragen we je zelf een lokale lekkernij mee te nemen.

Je kunt je hier voor de picknick aanmelden.

Het oprichtingsbestuur bestaat uit Paul de Graaf, Bas de Groot, Jos de Krieger, Césare Peeren, Jan-Willem van der Schans en Rien Bongers.

Wij zien uit naar je komst!

Heb je nog vragen of wil je meer informatie. Neem dan contact op met Jos de Krieger, secretaris van de vereniging, via 06-50616804 of per e-mail, of met Rien Bongers van Het Portaal, via (010) 270 94 65 of per e-mail.

2010-06-08T01:08:00.001+02:00

Met tractor en mobiele tuin van Den Haag naar Wiesbaden

Begin juni rijdt beeldend kunstenaar Annechien Meier met haar vriend Joost, twee tractoren en twee mobiele volkstuinen ( 7 meter lang en 2.20 breed ) een afstand van 470 km met een snelheid van 25 km per uur over secundaire wegen van Den Haag naar Wiesbaden. Tijdens de reis wonen en slapen zij in het tuinhuisje op de volkstuin. Eindbestemming is het Nerotalpark in de stad Wiesbaden, hier worden de tuinen samengevoegd tot één moestuin waar deze zomer een expositie en symposium gehouden wordt genaamd ‘Garten’; van 20 juni t/m 22 augustus.

In Den Haag en onderweg in Utrecht, Arnhem en Wiesbaden worden gesprekken gevoerd met bewoners en specialisten op gebied van kunst, stadslandbouw, voedsel, duurzaamheid. Deze gesprekken vinden plaats op de Mobiele volkstuin. Van deze reis wordt een documentaire gemaakt door Stichting Nieuwe Beeldvormers. Doelstelling van beeldend kunstenaar Annechien Meier is haar positie als kunstenaar in interactieve groene stadslandbouwprojecten nader te onderzoeken en het belang van stadslandbouw en duurzaamheid te tonen aan een breder publiek.

Gesprekslocaties

Vrijdag 11 juni, 9.00 uur, vertrek vanaf Nootdorpse Landingsbaan, Den Haag

Vrijdag 11 juni, 17.00 uur, gesprek, Zeven Gavenschool, Trumanlaan 60B, 3527 BR Utrecht (gesprekken met leerlingen vanaf 15.30 uur)

Zaterdag 12 juni, 20.00, gesprek, Velperpoortplein aan de Steenstraat, Arnhem

Dinsdag 22 juni, 18.00, gesprek, Kriegerdenkmal, Nerotal, Wiesbaden

Begin juli wordt documentaire van de reis uitgezonden op TV-WEST in zomerserie(vijf opeenvolgende dagen)

Reisvoorbereidingen zie; http://www.youtube.com/watch?v=yruUmrF-Nas
Meer info en verloop van de reis;

http://mobilegarden.hyves.nl/

www.wiesbaden.de

Stadstuinen in Rotterdam

2010-05-31T12:23:00.006+02:00

Het aantal stadslandbouw initiatieven in Rotterdam neemt dagelijks toe, zo lijkt het. Dit weekeinde fietste ik door Rotterdam en zag bijgaande (tijdelijke) stadstuin. Wie weet waar deze tuin is aangelegd?

Koken, eten en groen op Afrikaanderplein

2010-05-28T14:48:00.000+02:00

Komende zondag een bijzondere markt op het Afrikaanderplein, met onder andere aandacht voor 'gerechten uit de wijk' wat goed aansluit op onze interesse in de relatie tussen (stads)landbouw en de verschillende eetculturen in de Rotterdam (zie ook hier).
Wegens tijdgebrek even overgenomen van de collega's van de Foodprintblog:

Het door Jeanne van Heeswijk ontwikkelde kunstproject Freehouse en de pleinregisseurs Afrikaanderplein houden op de laatste zondag van mei, augustus en september drie speciale markten op het Rotterdamse Afrikaanderplein. Iedere markt heeft een eigen thema. De eerste markt op zondag 30 mei staat geheel in het teken van koken, eten en groen. Kunstenaars, ontwerpers, marktkooplieden en wijkbewoners laten hun producten en ontwerpen zien en proeven. Met kookdemonstraties en performances rondom eten, speciale producten en gerechten uit de wijk, marktkramen met de lekkerste ingrediënten en natuurlijk het marktterras van de Wijkkeuken van Zuid met daarop een reusachtige picknicktafel. Naast biologische en gezonde producten die op een bijzondere manier bereid en gepresenteerd worden is er ook aandacht voor volkstuinen, mobiele tuinen en tijdelijke tuinen.

Zondag 30 mei 2010, 11.00 uur tot 16.00 uur
Locatie: Afrikaanderplein in Rotterdam
Meer info: hier of hier

Deze serie markten is ontwikkeld op basis van de in juni 2009 gehouden De Markt van Morgen. Naar aanleiding van deze levende maquette van hoe de Afrikaandermarkt er uit kan zien hebben ondernemers en bewoners aangegeven vaker via testmarkten verschillende invullingen van het Afrikaanderplein uit te willen proberen. Op zondag 29 augustus is het thema mode & interieur en zondag 26 september heeft als thema ontmoeten.

Jonge boeren richten Champs Elysees in als stadsboerderij

2010-05-26T21:22:00.000+02:00

De bond voor jonge boeren in Frankrijk heeft de Champs Elysees in Parijs omgetoverd tot een grote modelboerderij met enkele honderden bomen, veel bloemen en ook dieren om aandacht te vragen voor hun sterk gedaalde inkomen. De actie wordt gesteund door de Franse bomenindustrie. Zie het journaal-item hier.

Jan Willem van der Schans spreekt

2010-05-25T22:26:00.000+02:00

RTV Rijnmond's Chris Natuurlijk spreekt met Jan Willem van der Schans onder meer over etnische Rotterdammers die wel bij de boer komen (en niet in de recreatiegebieden rond de stad). Beluister hier de uitzending. Jan Willem is te horen vanaf 37:24 minuten.
Daarnaast legt Jan Willem nog eens uit waarom stadslandbouw interessant is in een filmpje op de blog van de Youth Food Movement.

Tuin delen: voorbeelden van Londen tot Leuven

2010-05-14T13:42:00.002+02:00

Het vinden van geschikte plekken voor vormen van landbouw in de stad kan op verschillende manieren. Je kan een kansenkaart maken die van bovenaf op de stad kijkt en op zoek gaat naar de optimale omstandigheden (waar ik op dit moment mee bezig ben in het kader van het onderzoek Ruimte voor Stadslandbouw in Rotterdam) of je probeert van onderop mensen en plekken bij elkaar te brengen. Dit kan door als een locatiescout actief met open ogen en oren op zoek te gaan, of door mensen de gelegenheid te bieden elkaar te vinden via een soort marktplaats model. In een stad als Londen wil Capital Growth proberen vraag en aanbod te verbinden om zoals ze zeggen de toegang tot (bouw)land in de stad te vergroten.

Landshare.net

Het gaat hier met name om het toegankelijk maken van privegrond voor andere private partijen om groente te telen. Er staat op hun website een handleiding om locaties te scouten of je kunt via de website Landshare.net, een initiatief van de tv-zender Channel 4, kun je jouw wens om groente te verbouwen kenbaar maken of jouw stuk grond aanbieden. Het vormt daarmee een aanvulling op het klassieke volkstuinmodel (allotments) dat in Engeland veel meer dan in Nederland nog is gekoppeld aan het voorzien in eigen voedsel ( en niet zoals hier meer als recreatief verblijf wordt gezien). Dat er een grote behoefte is aan moestuinen bewijst de start van een bedrijf dat op commerciele basis volkstuinen aanbiedt. Een initiatief dat met argusogen wordt bekeken door de Engelse volkstuinbeweging omdat de private volkstuinen veel duurder zijn dan de publieke tegenhangers.

Tuin Transitiestad Leuven

Het burgerinitiatief Transitiestad Leuven (deel van het Transition Town netwerk waar ook TT Rotterdam deel van uitmaakt) probeert tuindelen te stimuleren zonder commercieel oogmerk. In plaats van een meer anonieme digitale ontmoetingsplek (zoals bij Landshare) hebben zij gekozen een dag te organiseren waar bewoners uit de omgeving elkaar persoonlijk kunnen ontmoeten en worden geinformeerd en vragers en aanbieders om de tafel kunnen gaan zitten om tot afspraken te komen (lees ook het artikel hier). Afgelopen zondag bleek dat tegen de verwachting in en in tegenstelling tot de situatie in Engeland het aanbod werd overtroffen door de vraag. Er werden 13 tuinen aangeboden, maar er kwamen geen tuiniers opdagen die geinteresseerd waren om deze tuinen in gebruik te nemen. Dit kan ook een kwestie van communicatie zijn en Transitiestad Leuven gaat nu actiever proberen vragers te benaderen via de pers en via de website. De belangrijke volgende stap: het maken van afspraken over hoe, hoe lang, onder welke voorwaarden etcetera, kwam daardoor niet aan bod.

Your Backyard Farmers

Als er geen particuliere tuiniers opduiken, dan zou het Your Backyard Farmer model een alternatief kunnen zijn, dat zowel lokale voedselproductie stimuleert als lokale werkgelegenheid biedt. In dit model, dat burgerinitiatief en commercie mooi balanceert, zouden de 13 tuinen door een of meerdere een/tweemansbedrijven worden beheerd. De tuineigenaar ziet zijn/haar tuin goed onderhouden en krijgt al dan niet tegen betaling een deel van de opbrengst. De 'achtertuinboer' krijgt gratis of relatief goedkoop grond beschikbaar en kan daardoor concurrerend produceren en dicht bij zijn/haar potentiele klanten werken. Deze vorm van stadslandbouw raakt in de VS steeds meer in zwang getuige dit artikel over de bloei van soortgelijke bedrijfjes in Los Angeles.
De voorbeelden uit Belgie, Engeland en de VS laten in elk geval zien dat er mensen zijn die graag hun tuin willen delen en dit biedt kansen voor stadslandbouw. Een kansenkaart kan daarbij van dienst zijn om te bepalen welke vorm van stadslandbouw het meest geschikt is voor die tuin op die plek. Maar uiteindelijk is het even belangrijk dat er mensen zijn die tijd, zin en (niet te vergeten) kennis en ervaring hebben om met die tuinen aan de slag te gaan. Wij zijn daarom erg geinteresseerd om te zien hoe dit soort experimenten zich gaat ontwikkelen.

Realisatie Panderpleinproject Den Haag

2010-05-08T11:17:00.006+02:00

Panderplein Groen kunstproject, Binnendoor, Den Haag

Nieuws: het interactieve volkstuinkunstproject op het Panderplein in Den Haag wordt opgebouwd. Kom kijken en stapel een muurtje op Zondag 9 mei vanaf 10.00 uur!

Een openbaar toegankelijk, anoniem stenen plein wordt veranderd in een duurzame, agrarische binnenstadsvolkstuin waarbij een nieuwe interactieve functie voor bewoners en jongeren aan het plein wordt gegeven. Door qua omgeving, plek en uitvoering een breed spectrum van specifieke methodes /innovaties die het kweken van groenten en bloemen eenvoudiger, duurzamer en productiever maken te onderzoeken ontstaat een onderzoeksplek. Een voorbeeldproject wat reeds bestaande of te ontwikkelen projecten op lokaal, nationaal of internationaal niveau met elkaar kan verbinden. Zie ook www.annechienmeier.nl Foto: Marc Heeman

Carolyn Steel in Wageningen

2010-05-08T01:09:00.004+02:00

Maandag 17 mei van half 1 tot half 2 geeft Carolyn Steel een openbaar college in zaal C75 op de Leeuwenborg te Wageningen.
Ze is de auteur van het prachtige boek Hungry City, over de geschiedenis van de stedelijke voedsel voorziening vanaf de allereerste steden tot in het heden (en met een doorkijkje naar de toekomst).
Carolyn heeft inmiddels reeds diverse keren in Nederland gesproken (o.a. bij Stroom in Den Haag) en is nu ook aan de leerstoelgroep Rurale Sociologie van de Universiteit van Wageningen verbonden. Zie ook hier.
Voor wie eerdere lezingen gemist heeft, je bent van harte welkom!

Afbeelding Kaft van het boek

Groeikracht in vijf lagen

2010-05-07T13:19:00.001+02:00

De oorspronkelijke locatie van Growing Power zag er bij ons recente bezoek nog zo uit, maar als het aan Will Allen ligt (die net is opgenomen in de Time 100 als een van de helden die "de meeste invloed op onze wereld hebben" ) komt er een gebouw in 5 lagen dat optimaal gebruik maakt van de beperkte ruimte om groente en vis te telen.

Bescheidener dan de meest architectenplannen en met de groeikracht van Allen achter zich lijkt het plan een goede kans van slagen te hebben. Het gebouw van Kubala Washatko Architects moet een voorbeeldfunctie hebben als haalbare urban farm.Growing Power start binnenkort met de fondsenwerving voor het gebouw dat 7 tot 10 miljoen dollar moet gaan kosten. In de praktijk zal vervolgens moeten blijken of de nieuwbouw zich als urban farm kan terugverdienen. Marges in stadslandbouw zijn laag, haar grote winst zit in allerlei soms moeilijk te kwantificeren neveneffecten. De helft van het gebouw zal worden gebruikt voor het 'groeien van de gemeenschap' zoals ze dat noemen bij Growing Power. Onder de terrassen met groenten is onder meer plaats voor klaslokalen, demonstratiekeuken, opslag en kantoren.
Lees meer hier.

De Tuinbutler in Trouw

2010-05-01T18:13:00.002+02:00

Op Koninginnedag stond er een fantastisch artikel in onze "stadslandbouw krant" De Trouw over een geweldig mooi voorbeeld van stadslandbouw als onderneming nl 'De Tuinbutler' van Tim Schippers
(ex - Warmonderhoffer en oud-studiegenoot)

Zo kan het dus zijn Stadslandbouw als onderneming!

lees het artikel hier.

De tweede European Sustainable Food Planning Conference

2010-04-26T10:44:00.001+02:00

Op 9 en 10 oktober 2009 vond de eerste European Sustainable Food Planning Conference plaats in Almere. Deze bijeenkomst was erg vruchtbaar en daarom vindt dit najaar het vervolg plaats. De Urban Performance Group van de University of Brighton (UK) (waar de binnen stadslandbouwkringen bekende architecten Bohn & Viljoen deel van uit maken) is gastheer voor de tweede European Sustainable Food Planning Conference op 29 en 30 oktober 2010. Net als de eerste conferentie wordt de tweede conferentie gehouden onder auspicien van de Association of European Schools of Planning (AESOP).

Planners, beleidsmakers, ontwerpers, boeren, leveranciers, activisten, bedrijven en wetenschappers worden uitgenodigd mee te denken over de planning van een duurzame voedselproductie.
Zie de blog van Rurale Sociologie (WUR) die het thema Urban agriculture verzorgen (en waar de binnen stadslandbouwkringen bekende Jan Willem van der Schans deel van uit maakt) voor meer informatie.

KIGO Stadslandbouw presentaties: 2 plekken voor geintresseerden

2010-04-19T21:02:00.003+02:00

Voorgaande blog was laatste blog over de bedrijfsbezoeken in de VS, maar de KIGO gaat door!

Donderdag 8 april bezochten we Rotterdam (zie blog Rick) en afgelopen Donderdag 15 april het project Optima Futura van de Groene Welle, waar ze Tilapiakweek met de Gerberateelt combineren.

Donderdag 22 april as zal het eerste product worden "opgeleverd" van deze KIGO
Studenten van het Wellant College en de Warmonderhof zullen nav hun indrukken tijdens deze KIGO en de "lege plekken" die in Rotterdam aanwezig zijn deze combineren met inspirerende doorkijkjes naar de toekomst, waarin Stadslandbouw in Rotterdam een serieuze plek heeft gekregen voor agrarische ondernemers.

Naast een aantal genodigden vanuit lokale politiek, gemeente Rotterdam, ministerie van LNV, Eetbaar Rotterdam en andere genodigden zullen er 2 plekken gereserveerd worden voor overige geintresserden.

Bent u 1 van die geintresseerden en kunt u donderdag 22 april van 14.00- 16.00 in Rotterdam Centrum zijn dan kunt u voor dinsdag 20.00 contact opnemen door een e-mail te sturen naar
Bas de Groot Projectleider KIGO Stadslandbouw

Wie het eerst komt, wie ......

KIGO Stadlandbouw VS Reis: Dag 3 Sweet Water Organics

2010-04-14T23:31:00.000+02:00

Sweet Water Organics
Het laatste bezoek van de reis was aan Sweet Water. Het bedrijf ligt midden in de stad Milwaukee in een fabriekshal.
Ik vond het in eerste instantie een vreemde gewaarwording, in een fabriekshal een biologisch landbouw bedrijf.
Ze telen er zoals de naam al een beetje verraad zoetwatervissen; tilapia's en Lake Pearch.

Foto Bas de Groot: Jesse de "bioloog"legt het systeem uit van vissen, planten en bacteriën

De vissen worden in de onderste bak gehouden. Het water met de vissenpoep wordt via een bak met bacteriën naar boven geleid. Boven is een lange platte bak met grind en planten.
De planten staan in perspotjes en hangen in mandjes in een piepschuimplaat (raft). Ze hangen met de wortels in het water. Het water met de meststoffen stroomt door deze bak met planten (waardoor deze gefilterd wordt)
na een soortgelijke bak met wederom planten. Als het hier doorheen is het water schoon genoeg om weer aan de vissen te geven. Op dit moment word er voornamelijk sla geteeld. Er wordt echter geëxperimenteerd met vele ander planten, oa. tomaten en pepers.
De grote input in dit systeem zijn visvoer en elektriciteit (licht voor de planten).
Het moeilijke van het systeem is de balans tussen vis en planten. De planten willen op een bepaalde temperatuur groeien en de vissen houden van een andere temperatuur. Zij waren met name gericht op de plantenteelt. Er kan met dit systeem namelijk jaarrond sla geteeld worden, dit vinden afnemers erg prettig.

Foto Paul de Graaf: overzichts foto SWO

Ik vond dit bedrijf het meest inspirerend van alle bedrijven. Het was erg mooi om te zien hoe professioneel er gewerkt wel. Er waren een aantal dingen die geheim gehouden werden omdat ze bepaalde processen/ producten nog willen patenteren.
Het lijkt erg aantrekkelijk om dit ook in Nederland te gaan uitvoeren. Hier lopen we echter tegen het probleem dat het niet mogelijk is, skal gecertificeerd, op water te telen. De producten moeten contact hebben met de bodem volgens de skal voorwaarden. Dat is in dit systeem niet het geval.
Ik vind het systeem vooral heel erg mooi omdat op deze manier leegstaande gebouwen gebruikt kunnen worden. Er een korte route (=weinig brandstof) naar de consumenten is. Maar last but not least het is een vriendelijke methode om vissen te houden. Er zijn geen bijvangsten van andere vis. Daarnaast is de tilapia een planteneter, dit betekend dat er geen andere vissen voor het voer van de tilapia gevangen hoeven te worden. (Er worden vaak nog wel andere vissen aan de tilapia gevoerd). Een ideale vis voor een consument die een duurzame vis wil eten. In Nederland is deze vis helaas nog niet populair (of tegen een zeer lage prijs aangeboden door niet zo duurzame kweeksystemen in het verre oosten of Afrika, waarna de visfilets na ontdooien toch als verse vis verhandeld mogen worden), ik denk dat dit mede komt door de neutrale smaak van de vis.

Foto Paul de Graaf: detail foto bladgewassen

Dit artikel is geschreven door Esther. Zij is 4e jaarsstudent aan de Warmonderhof en studeert af op een bedrijfsopzet voor stadslandbouw op de Marconistrip in Rotterdam

KIGO Stadlandbouw VS Reis: Dag 3 "community growers"Rooftop

2010-04-14T13:56:00.002+02:00

Wederom een korte blog van mij over de KIGO-VS reis

Als 2e "bedrijf" op de 3e dag bezochten we een klein initiatief "community growers"van Erik Lindberg.
Erik had op het dak van zijn bedrijfspand (timmerbedrijf) een rooftopfarm aangelegd.
Bij ons bezoek was het voor dit jaar nog niet in productie. Vorig jaar is hij voor het eerst begonnen. Het wordt al snel duidelijk dat Erik een zeer goed willende burger is,
niet gehinderd door veel kennis van Landbouw zet hij zijn beste beentje voort om voor de Community goed eten te verzorgen.

Foto's Paul de Graaf: Erik geeft uitleg aan Bart en de rest van de groep in zijn Rooftop greenhouse

Toch door de chaos heen kijkende zie je de potentie van dit soort initiatieven. Met wat meer inhoudelijke kennis over bemesting, luchtvochtigheid ed is hier echt iets leuks van te maken.
Erik had daarom ook het plan om op een braakliggend stuk grond een buurttuin aan te leggen.

Gelukkig hadden we voldoende tijd, zodat hij ons ook daar mee naar toe kon nemen. Ook hier weer het enthousiasme van iemand zonder al te veel kennis, maar met een enorm doorzettingsvermogen.
Hij is ook alpinist waar deze eigenschap/ kwaliteit ook goed tot uiting komt.

Foto: groep op houtsnipperberg (je kan het echt overal voor gebruiken) bij de wijk locatie.

Op de vraag of de grond vervuild was, gaf hij een zeer interessant antwoord.
"we nemen geen bodemmonsters. In Amerika is er nl een ontzettend sterke aanklaag cultuur en wij kunnen nu op deze vragen heel eerlijk antwoord geven dat wij dit niet weten en dat dit dus een risico is die door de mensen zelf genomen moet worden".
Verder gaf hij zelf aan de vervuiling geen probleem te vinden. Hij schat zelf in dat deze vervuiling nog altijd minder schadelijk is dan al de prefab food in de winkels.

Daarnaast werd er nog en vraag gesteld over risico's van Vandalisme.
Hij gaf aan dat dit een gerede kans had, maar dat hij dit met goede moet telkens weer zou opruimen.
Het aanspreken van de vandalen is hier wat minder voor de hand liggend, omdat veel jongeren in die wijk bewapend zijn met mes of pistool.

Dit liet weer even duidelijk zien dat de VS toch echt en andere plek is als Europa.

Tot slot kan ik alleen maar mijn diepe respect uitspreken voor zo'n mooi mens als Erik met al dat vertrouwen, doorzettingsvermogen en hoop.

Hier nog een filmpje over zijn "bedrijfje"in productie

KIGO Stadlandbouw VS Reis: Dag 3 Growing Power

2010-04-13T10:03:00.001+02:00

Donderdagochtend was het tijd voor ons bezoek aan Growing Power. Midden in een food desert (heel veel fast-food en bijna geen gezond voedsel te krijgen) staat er een kassencomplex. Hierin bevind zich een ware groene oase. Het gebied stond vroeger vol met kassen waar voornamelijk bloemen werden geteeld. Nu is het nog de enige kas!

Foto Bas de Groot: Will Allen geeft uitleg by aquaponicssysteem

Growing Power is opgericht door Wil Allen, een stadslandbouwicoon in Milwaukee. Hij wil voedsel produceren en is ook bezig met duurzame energie. Bij binnenkomst vallen aan de straatkant de zonnepanelen op, deze zijn net nieuw geplaatst. Daarnaast is er ook een vergistinginstallatie op het bedrijf en word het afval(drainage)water gefilterd door een rietfilter, waarna hiermee de composthoop wordt bevochtigd.

In de kassen vond ik het erg mooi, een lekkere temperatuur, water dat je hoort stromen en het groen van alle planten bracht mij in een goede stemming. In het eerste gedeelte van de kas stonden heel veel bakken met kiemen. Taugé, Alfalfa, Zonnebloem en nog ongeveer 47 andere soorten kiemen. Het zag er mooi uit, we keken met z’n allen wel naar het glas en zagen dat het niet helemaal schoon was. Zo liepen ze wel wat licht mis.

In het volgende compartiment van de kas maakte ik kennis met vissenteelt in combinatie met waterkers teelt, ook wel aquaponics genoemd. In een bak met water worden de vissen geteeld, het duurt 1 jaar voordat dat visje "geoogst" kan worden. Het water werd vanuit die bak naar een bak die daar boven zat gepompt. Hierin lagen steentjes en daarin stond waterkers. Het waterkers kreeg zo de bemesting van de vissen, daarnaast zorgde het tevens voor het zuiveren van het water. En zo kwam het gezuiverde water dan weer vanuit de bovenste bak in de vissen bak. Lake Perch en Tilapia waren de vissen die hier gekweekt werden. Ik vond het er erg mooi uitzien, een mooie wisselwerking tussen plant en dier.

In de kas werden naast de vissen ook nog andere dieren gehouden: wormen, bakken vol met wormen. zij verwerkten zo veel afvalresten tot een hele mooie wormen compost. Het is een composteermethode waar niet veel informatie over te vinden is, Wil Allen wist er ons veel over te vertellen. Maar als ik nu zelf een wormenbak zou willen maken zou ik niet weten waar te beginnen.

Foto Paul de Graaf: nieuw hemelwater opvang in combinatie met aquaponicssysteem. ooit bedoeld voor ther Perch, maar nu voor forel

Naast de kassen waren er ook folie tunnels, hierin werden op heuvel bedden groente geteeld. Op het moment van bezoek was dat vooral Spinazie en Rode Mosterd (een bladgewas met een scherpe, mosterdachtige smaak). Al deze groenten worden verkocht in de eigen winkel, Market baskets, maar ook op scholen en andere locaties in Milwaukee. De producten worden vers afgeleverd, na maximaal 1,5 dag ligt het in de winkels.

Buiten tegen de folietunnels bevonden zich ook compost hopen: door de warmte van deze hopen word de kas ook een beetje verwarmd. Erg slim om zo deze hopen te benutten. Op het terrein lag ook een enorme hoop met houtsnippers, allemaal voedsel voor de wormen en de andere composthopen.

Foto Paul: De groep met Will in tunnelkas voor spinazie en bladmosterd

Growing Power vond ik één van de mooiste bedrijven van de trip. Een bedrijf waar veel over te zeggen valt en dat een voorbeeldfunctie heeft voor Milwaukee (en de wereld)

Dit Blog is geschreven door Rick Sloot (warmonderhofstudent jaar 3). Zie ook

KIGO Stadlandbouw VS Reis: Dag 2 "UncommonGround"

2010-04-12T12:36:00.001+02:00

Ik ben Madeleen van Gruting en ik ga een stukje voor jullie schrijven over de rooftop-garden Uncommon Ground: The First Certified Organic Roof Top Farm in the Country”

Het bedrijf bestaat al 18 jaar. Eerst was het gelegen op een andere plaats, 5 mijl van deze plek vandaan. Nu is het al 3 jaar hier gevestigd. Ze hebben een stevige constructie voor het dak moeten maken om het 4 ton gewicht te kunnen dragen. Hier hebben ze veel in geinvesteerd , dat ze nu nog niet hebben terugverdiend
Het bedrijf is milieuvriendelijk aangelegd; zo is de vloer een mengsel van gerecycled hout en plastic waardoor het duurzaam is. Ze vangen regenwater op en ze hebben een zonnepanelen systeem staan om o.a. water te verwarmen en gasverbruik te reduceren.Op dit moment hebben ze niet genoeg ruimte om het hele restaurant te kunnen voorzien van voedsel, ze telen daarom alleen de producten die het meest bruikbaar zijn voor de chefkok. Ze zijn nog in ontwikkeling, uiteindelijk willlen ze toewerken naar speciale teelten die je niet op de markt kan krijgen. Een goed voorbeeld wat Dave gaf was die van de ‘Purple Calabash’ . Dit is een paarse tomaat die volgens Dave smaakt als ‘the best glass of wine you ever had’. Dit ras is heel lastig te transporteren omdat hij zo kwetsbaar is,waardoor hij nergens geteeld wordt. Met een restaurant beneden is het de perfecte manier om deze tomaat toch te kunnen verbouwen, omdat hij alleen maar van het dak naar beneden hoeft te worden verplaatst.

Beeld internet ‘Purple Calabash’

Ze willen een restaurant worden met een speciale ‘trademark’, ze willen groenten verbouwen en gerechten maken die je alleen daar kan krijgen. Tot nu toe hebben ze nog geen reclame gemaakt. Wel zijn ze populair. Alle reclame gaat mond op mond. Maar dat is ook wat ze willen zijn, een bedrijf die bekend wordt om dat ze écht goed zijn en écht lekkere dingen maken, zodat de mensen het automatisch doorvertellen.
Na de rondleiding hebben we daar gegeten en inderdaad, het eten was ook erg lekker.

Foto Paul de Graaf. Rooftop farmer Dave on Uncommonground

Ik denk dat het een restaurant ook zeer ten goede komt om biologische/kwalitatieve groenten zo dicht bij huis te hebben om ze ze vers mogelijk te kunnen verwerken.En natuurlijk is het leuk voor de consumenten.Die kunnen zien wat ze eten, hoe het nu eigenlijk groeit, kortom:‘belevingslandbouw’.Het bedrijf heeft me wel geinspireerd, ik ben zelf namelijk inmiddels ook al begonnen met een bak op mijn dak te bouwen om daar groenten in te gaan verbouwen. Niet teveel natuurlijk want mijn dak is niet zo stevig als die van Uncommon Ground...

KIGO / US trip intermezzo- Urban farming discussie in NY

2010-04-12T09:06:00.001+02:00

Zowel de welbekende Will Allen als Annie Novak (Eagle Street Rooftop Farms) die we beiden hebben bezocht in de VS waren te gast bij een discussie in New York afgelopen donderdag (zie het verslag van ons bezoek hier, hier en hier), n.a.v. het verschijnen van een nieuwe uitgave van Fritz Haeg's boek Edible Estates. Bekijk de uitzending van deze discussie.

KIGO Stadlandbouw VS Reis: Dag 2 "Windy City Harvest and Cook County Sheriff's Boot Camp"

2010-04-11T10:27:00.003+02:00

Bij "gebrek"studenten neem ik het schrijven van dit Blog weer even voor mijn rekening.

De 2e afspraak van de 2e dag hadden we met Kelly Larson.
Kelly is Docent van en 1 jarige opleiding "Windy City Harvest" tot Urban Farmer verbonden aan de Botanische tuin van Chicago, maar gesitueerd
op het Arturo Velasquez Institute (City College of Chicago)

Ik had met Kelly afgesproken dat we er om half 1 zouden zijn, zodat wij nog een half uur met de studenten van dit programma
onze ervaringen en vragen naar elkaar konden uitwisselen.
Uiteraard was dit een kans die we niet voorbij mochten laten gaan. Dit half uur was voor beide groepen erg waardevol.

Foto's Paul de Graaf. Klassikale internationale uitwisseling

Na een korte introductie van mij over ons KIGO -Programma
Wat volgde was een uitwisseling van de achterliggende motivaties van beide studentengroepen om met Urban Agriculture aan de gang te gaan.
In deze gesprekken werd heel duidelijk het contrast duidelijk van de cultuurverschillen tussen Europa en de VS.

Zo duurde de les maar tot 1 uur, omdat ieder daarna weer naar zijn werk moest (geen landbouw).
Verder de motivatie om voor jezelf te zorgen in een samenleving waar een sociaal vangnet zeer beperkt bestaat.
Zo vond ik een mooi voorbeeld van een man in de 50, die naar 2 fabrieksbanen (beide 15 jaar gewerkt) weer op straat stond en dus een beperkt inkomen
en geen gezondheidsverzekering had (de health insurrence was trouwens op de zondag/maandag tussen NY en de KIGO door het congres)
Verder voorbeelden van vnl vrouwen die hun kinderen geen toegang zagen hebben tot vers en gezond voedsel, waardoor Obesitas en Diabetes een veel voorkomend probleem was.
Als ik het zou mogen samenvatten was de motivatie vnl Self- and community Empowerment.

Onze studenten hebben wel vergelijkbare motieven om aan de Kigo mee te doen, maar deze zitten toch op een heel ander level.

Na deze sessie in het klaslokaal hebben we een korte rondleiding gekregen door hun leeromgeving (flinke serre en buitenlocatie met raised beds)
Al met al erg aardig.

snijbiet in serre en Kelly geeft uitleg bij de Raised Beds

Wat hierna volgde was zeer speciaal. Kellie wilde ons meenemen naar een stadslandbouw locatie die dicht bij het College lag.
Wij begrepen hieruit dat deze locatie tegen een gevangenis aan lag, maar bij aankomst bleek het een project te zijn in de betreffende gevangenis.
Het Bootcamp van de voor Discovery kijkers bekende "Cook County Jail in Chicago"
Binnen dit Bootcamp porgramma waar vnl jonge mannen met toch wel een pittig strafblad als overval met geweld voor een jaar worden "opgevoed"in een streng Bootcamp regime.
Binnen dit programma wordt je in een stringent regime klaargestoomd tot verantwoordelijk gedragend burger.
Naast het rond marcheren over het terrein worden er ook diverse cursussen en scholingsprogramma's aangeboden.

Binnen een van die activiteiten is sinds dit jaar ook een Farm.
Deze farm is opgezet volgens het welbekende rased beds principe die we overal zijn tegengekomen.
Alle tuinen zijn opgezet met als inspiratiebron het boek Four-Season Harvest.
Op deze "farm" hadden ze dit tot het ultime doorgevoerd met een wandelkap (een kas die verplaatsbaar is over de bedden)

De binnenkant en wielbasis van de wandelkap

De rondleiding over de Farm werd vnl geleid door Thom the director, maar ook door een van de inmates. Die al onze vragen en die van Frank
netsje beantwoorde met Yes sir......
(De begeleiding van de "jongens werd overigens gedaan door de vrouw op het WCH filmpje)

De "Farm"met inmates in rode overalls (level 2) op de achtergrond

Ondanks dat ik nog wel wat op-en aanmerkingen had over het "Agogisch klimaat" ben ik van mening dat dit een eerste stap in de goede richting is
en dat ondanks dat de vorm mij niet geheel aansprak dat de intentie van Thom vanuit passie komt voor zijn "jongens"

KIGO Stadlandbouw VS Reis: Dag 2 Angelic Organics Learning Centre

2010-04-10T12:24:00.002+02:00

Mijn naam is Janneke Kannemans en ik ben deeltijdstudent biologisch-dynamische landbouw aan de Warmonderhof.
Ook ik zie toekomst in stadslandbouw en vind de mogelijkheden om verschillende diensten en
ondernemingen te koppelen en de economische stimulans die hierdoor kan ontstaan erg interessant.
De bedrijfsbezoeken aan de VS vond ik inspirerend en hebben mijn visie verbreed.

Op dinsdag 23 maart hebben we met de groep het Angelic Organics Learning Centre (AOLC) te Chicago bezocht.
AOLC is wat je zou kunnen zeggen de stedelijke afdeling van Farmer John's boerderij (en vormt hiermee de connectie tussen stad en land).
Bij het AOLC wordt mensen geleerd om voedsel te verbouwen alsmede andere hier mee samenhangende vaardigheden.

Foto's Paul de Graaf: groep luistert naar Martha Boyd (AOLC- Chicago)

Zoals: het verwerken van groenten en fruit in gerechten, jams e.d. en het bouwen van polytunnels, (lage halfronde bogen met hier omheen doorzichtig plastic welke handig zijn voor kleine stadstuintjes) .
De plek waar AOLC zit is alleen al interessant: een kerk met kogelgaten in de muren midden in een achterstandswijk vol braakliggende terreinen (potentie genoeg voor stadslandbouwinitiatieven dus!).
AOLC is o.a. ontstaan vanwege het feit dat er in de directe omgeving amper gezond voedsel te vinden is (de boeren in de omgeving zijn louter gericht op de productie van niet-eetbare maïs).
Ook worden mensen als het ware gedwongen om lokaal voedsel te gaan verbouwen vanwege voedseltekorten, de economische crisis (veel werkeloosheid) en de alsmaar stijgende energieprijzen.
Interessant om te horen vond ik dat mensen over het algemeen zelf naar het Learning Centre toekomen met het idee om voedsel te willen leren verbouwen.

leertuin bij AOLC Chicago naast Protestantse kerk

De groeiende omvang van het project ( en de daaropvolgende initiatieven) werd erg duidelijk nadat Martha (die ons informatie verschafte) ons een hele interessante, leuke powerpointpresentatie liet zien.
Hier waren afbeeldingen te zien van al dan niet gerealiseerde projecten in Chicago alwaar veel op daken geteeld wordt en mensen allerlei andere creatieve manieren van tuinieren hebben ontwikkeld.
Er wordt bijvoorbeeld veel met verhoogde bedden gewerkt (bittere noodzaak als de grond vervuild is).
Dit is een bak met gronddoek op de bodem en hier een mengsel van compost, aarde en mest in.
Vaak hebben de projecten ook een sociale functie zoals het laten re-integreren van verslaafden, het bieden van een veilige therapeutische plek voor asielzoekers, het faciliteren van dagbesteding aan mensen met allerhande zorgvragen etc.

Beschreven (kruip)tunnel

Op de vraag die ik van tevoren had hoe een centrum zoals dit economisch onafhankelijk zou kunnen zijn hier heb ik wel wat antwoorden op gekregen, maar AOLC blijkt desondanks toch afhankelijk te zijn van subsidies.
In Amerika komt er al veel subsidie voor stadslandbouw vanuit de gemeente en de staat.
Economisch interessante projecten worden vaak opgenomen in de planologie van de stad, in andere gevallen worden er afspraken met de eigenaar gemaakt over een termijn van het gebruik.
Om de projecten heen ontstaan allerlei initiatieven en opleidingen zoals daar zijn:
– Chicago chicken enthousiasts
– Chicago highschool for agricultural sciences
enz. enz.

Kortom, Stadslandbouw brengt vele gebieden bij elkaar en ik heb zin om er in Nederland mee aan de slag te gaan en andere mensen ook te inspireren!

KIGO Stadlandbouw VS Reis: Dag 1 Michael Fields Agricultural Institute

2010-04-09T09:23:00.002+02:00

Anthroposofische interpretatie van de typisch Amerikaanse 'barn'

'Wat is Michael Fields?' was één van de eerste vragen die iemand uit onze studie groep stelde. Er kwam een heel breed antwoord uit. Even in het kort zal ik noemen wat er allemaal gedaan word:
- Onderzoek
- Contact leggen tussen landbouw en politiek
- Leercentrum
- Begeleiden van tuinbouw projecten in de stad

Ze doen naast deze dingen nog veel meer. Dit ga ik alleen niet allemaal vertellen. Anders hebt u zelf niks meer te vragen als u nog eens in Amerika komt. Wij waren daar vooral om meer te leren over de stadslandbouw. We hebben eerst een rondje op het bedrijf gelopen. We zijn gestart op de akker. Gelopen langs een paar composthopen en zo door naar de kale akkers. Het liep in Amerika nog wat achter op Nederland en het was erg koud. In de tuin was al 20 jaar geen machine geweest en de bodem was ook in topconditie.

De velden van Aarstengel Michael

Deze tuin werd gebruikt om studenten de mogelijkheid te geven om ook praktisch bezig te kunnen zijn. Na nog een stukje verder gelopen te hebben kwamen we bij wat ganzen die over de akkers liepen. Dit was een klein probleem. Want in het verleden hadden ze veel last van ganzen. Dit gaan ze nu aanpakken door hekken rondom het erf te zetten. Ook hadden ze voor eigen gebruik kippen. Deze kippen lieten ze over de akkers lopen om onkruid en gewasresten op te ruimen.

Op een gegeven moment was ik zelf de draad kwijt. Wij kwamen daar voor de stadslandbouw en we waren een bedrijf aan het bekijken maar ik hoorde niks meer over die stadslandbouw. Dit werd alleen kort daarna alweer helemaal goed gemaakt door de vraag “wat doen jullie met stadslandbouw?”. En ja, er kwam een geweldig mooi verhaal over hun projecten. Ze hadden verschillende tuinen opgezet in achterstandswijken in Milwaukee. Dit is heel kaal begonnen. Ze hebben iemand gevonden die uit de wijk kwam en graag iets wou doen met de stukken kale grond in de wijk. Ze hebben over de grond compost uitgebracht en hier zijn ze op begonnen. Dit zijn wijken waar je normaal je auto niet uit durft te komen om even te schetsen waar we het over hebben. Om de mensen uit de wijk te betrekken zijn ze gewoon langs de deuren gegaan. Bijvoorbeeld met het doel een aantal bomen te snoeien. Zijn ze met de vraag rond gaan lopen of mensen een zaag hebben en een boom willen snoeien. Langzaam werden ze steeds bekender in de omgeving en begonnen mensen de tuin als hun eigen project te zien. Langzaam is Michael Fields zich gaan terug trekken om het echt aan de wijk over te laten. Alle mensen kunnen een stukje grond krijgen en daar spullen op verbouwen en zelfs verkopen.

Ron Doetch vertelt enthousiast over Michael Fields' projecten in Milwaukee

Met de verkoop houdt Michael Fields zich niet bezig. Ze begeleiden er wel in. Ze brengen soms kopers en verkopers bij elkaar. Alleen op het moment dat ze over geld beginnen te praten zorgen ze dat ze uit de kamer zijn. Dit is iets wat de mensen onderling zelf moeten regelen. Deze tuin loopt zo goed dat zelf kinderen af en toe een kleine handel in groenten opzetten. Ik vind dit zelf hele goede initiatieven, omdat het verbeteren van de wereld begint bij goede scholing. Leer kinderen maar groenten verbouwen en handel te drijven. Of nog beter laat de kinderen dit zelf doen en ondervinden hoe de maatschappij in elkaar zit en sta bij als het nodig is.

Dit artikel is geschreven door Jorrit, 3e jaars voltijdstudent Warmonderhof

KIGO Stadlandbouw VS Reis: Dag 1 Angelic Organics / Farmer John

2010-04-08T07:24:00.001+02:00

Het was 23 Maart, zonnig weer met koude wind, onze tweede dag in de VS en de eerste excursiedag. Onze kleine studiegroep verliet het hotel in Milwaukee om 8 uur en reed met een huurauto, een echte Amerikaanse “van” Ford 15 persoons, 210 liter tank rijdend 1 op 6, richting zuidwesten over de highway 43 het platteland in. Omsingelt door maïsakkers in een ruim en open landschap lag onze eindbestemming: de boerderij Angelic Organics, een soort van pakkettenbedrijf met groenteteelt en daar aangesloten een “learning center” voor kleinschalige landbouw. Het biologisch-dynamisch groenteteelt bedrijf van John Petersen, beter bekend onder de naam Farmer John uit de bekroonde, internationaal bekende Film “The real dirt on farmer John”, ligt in de staat Illinois vlak bij de grens van Wisconsin.

CSA Angelic Organics heeft per jaar zo’n 1400 klanten die zich voor een vast bedrag in het bedrijf inkopen en daarvoor elke week een pakket met groenten en andere producten van de boerderij naar huis krijgen geleverd. In de VS noemen ze dit afzetsysteem CSA (community supported agriculture), in Nederland heeft dit de naam Pergola Associatie. De boerderij wordt ondersteunt door een gemeenschap van klanten die tegelijkertijd ook mede-eigenaren zijn. Het Angelic Organics Learning Center bevindt zich ook op de boerderij en biedt training en workshops aan voor boeren, hobbytuinders en allen die meer willen weten over voedselproductie (in de stad) en biologisch-dynamische landbouw.

We hadden een rit van ongeveer anderhalf uur achter ons toen wij bij het kleine huisje van John Petersen arriveerden. We werden erg vriendelijk met koffie en gebak verwelkomd en mochten genieten van Farmer Johns vrolijke verhalen over promotiereizen voor “de film”, zijn Amerikaanse enthousiasme over de Oostenrijkse filosoof Rudolf Steiner, de geestelijke vader van de biologisch-dynamische landbouw en zijn lichtelijk (doch niet vervelend) grote ego.

Over de met groenbemesters versierde klei akkers lopend leerden wij van John dat een boerderij niet alleen een plek is waar voedsel geproduceerd wordt maar ook waar idealiter een vruchtbaar sociaal en cultureel leven aanwezig is. Elke bezoeker, leerling van het Learning Center, vrijwilliger of medewerker van de boerderij wordt uitgenodigd een deel te worden van de boerderij. Het Angelic Organics Learning Center is een non-profit organisatie en betrekt per jaar zo’n 1000 leerlingen en geïnteresseerden bij het bedrijf.

Ze bieden verscheidene workshops aan van kippen houden en kaas maken over tuinieren tot biologisch-dynamische preparaten maken.Farmer John weet mensen om zich te verzamelen die samen met hem van de boerderij een veelzijdig en levendig bedrijf maken. Ik verwachtte dat een zo welbekende figuur zich op zijn bedrijf in een centrale positie zou zetten maar in tegendeel: “My farm is a temple…” roept John en draait zich naar de rest van ons groepje om dat verzameld op de onverharde oprit van de boerderij staat. “…But who owns the temple?” vraagt John met glimmende ogen.

foto's Till

Voor hem staat de mens op een boerderij centraal, want zonder mensen kan er geen boerderij bestaan. Ik denk er anders over, mijn insteek is dat je land nodig heb om boer te zijn. Later gaan we daar een discussie over hebben maar het is een beetje zoals de vraag over de kip en het ei.
Het Angelic Organics Learning Center heeft locaties in steden in de omgeving waaronder ook in Chicago. Ze helpen mensen in buurten om hun eigen groenteteeltbedrijfjes op te zetten, financieren boerenmarkten en geven landbouwkundig onderwijs, maar ook het bouwen met diverse materialen bv the Whole Tree architecture. Landbouw in de stedelijke omgeving en in de stad zelf biedt vooral voor de bevolking uit de onderste sociale lagen kansen en perspectieven iets eigens op te richten, werk te vinden of simpelweg weer in contact te komen met het thema voedsel, hoe het groeit en waar het vandaan komt. “But not everybody can become a farmer!” herinnert Farmer John ons. "Why would you be so crazy to want to work so hard?” vraagt hij en de directeur van het Angelic Organics Learning Center, Tom Spaulding, vertelt over de cursus “Farming Dreams”, waarin deelnemers binnen een dag erachter kunnen komen of landbouw een goede keuze voor hun zou zijn. De cursus is een succes als de meerderheid van de cursisten concludeert zijn tijd en geld beter in iets anders te steken. “Wij raden alleen de echte fanatiekelingen aan om boeren te worden."
Het blijft moeilijk om vers biologisch voedsel te telen en ook als consument in winkels te vinden in een land waar het grote merendeel van het landbouwareaal bebouwd wordt met sterk gesubsidieerd gen-maïs en sojabonen maar het is mogelijk en de mensen van het bedrijf Angelic Organics laten dat zien.

Dit artikel is geschreven door Till, 3e jaars voltijdstudent Warmonderhof

R'damse Oogst op Motel Mozaique

2010-04-07T16:52:00.000+02:00

Dit weekend zal Rotterdamse Oogst aanwezig zijn op het festival Motel Mozaique. Op zaterdag zijn er diverse gratis toegankelijke activiteiten in en rond de kassen van R'damse Oogst op het Schouwburgplein, onder andere een demonstratie schapen hoeden en scheren (heel populair op het Oogstfestival afgelopen najaar). Lees meer hier.

New York dag 3 - Verslag Excursie Stadslandbouw Urban Ag US

2010-04-07T10:32:00.026+02:00

foto's Paul de Graaf: De Science Barge in de rivier de Hudson bij Yonkers

Op zondagochtend lopen we door het Central Park naar Harlem 125 Street en nemen daar de forensentrein naar Yonkers. Vanaf het perron in Yonkers is ons doel, de Science Barge al te zien. De Science Barge is het eerste resultaat van de zoektocht van New York Sunworks naar een duurzame manier om voedsel, zuiver water en energie te produceren, of zoals ze zelf op hun website zeggen “to develop sustainable technologies for the production of food, clean water, and energy, and to raise public awareness of sustainable technology through education projects, seminars, articles, and films”. De Science Barge laat in het klein zien hoe dit moet gaan werken. Deze kas-op-een-ponton heeft drie jaar aan de kade gelegen in Manhattan, en daarna is de kas verplaatst naar Yonkers waar de organisatie Groundworks Hudson Valley het beheert voor educatieve doeleinden. Bob Walters, directeur van de Science Barge, vertelt honderduit over de verschillende systemen, de mensen die komen kijken, over het hydroponics-systeem van Walt Disney in het Epcot Center ( zie ook dit Youtube filmpje) en over de omgeving, en compenseert daarmee het feit dat de hydroponics-systemen nog niet in bedrijf zijn (in de huidige functie loont het niet het systeem tijdens de winter te laten draaien met verwarming).

v.l.n.r. een vrijwilliger, Bas, Bob Walters, een aspirant-hydroponic farmer uit Kenya en nog een vrijwilliger

De kas biedt ruimte aan verschillende hydroponic en aquaponic systemen. Zonnepanelen en windmolentjes leveren de benodigde electriciteit. Regenwater wordt opgevangen en gebruikt voor irrigatie in de kas. Rivierwater wordt gezuiverd met een 'reverse osmosis filter'. Verwarming van de kas in de winter gebeurt in dit demonstratiemodel met een kachel gestookt op plantaardige olie, maar in de stad kan afgewerkte ventilatielucht in de warmte van de kas voorzien.

Verschillende uit NY Sunworks voortgekomen bedrijfjes zijn bezig het concept dat de Science Barge laat zien te realiseren op de daken van New York. Ze bieden een totaalconcept aan waarmee een stadsboer met pak-em-beet $500.000 aan startkapitaal aan de slag kan. Op de website van Bright Farm Systems (zie verslag dag 1) wordt inzichtelijk gemaakt wat de milieuvoordelen zijn en wat je ermee kan verdienen. Er staan verschillende projecten op stapel , al is het nog wachten op het eerste gerealiseerde project. Gotham Greens is inmiddels als zelfstandig bedrijf bezig het concept op meerdere plekken te realiseren en te exploiteren. Omdat we rooftop hydroponics zien als een van de kansrijke vormen van stadslandbouw zien we er naar uit om de eerste duurzame dakkas te bezoeken. (Paul)

Kas op dak van the Vinegar Factory (geen glas, maar plastic platen voor de wanden en folie als dak)

Vanuit Yonkers zijn we daarna met de trein teruggegaan naar Manhattan alwaar we een voor ons al zeer bekend voorbeeld van een dakkas bezochten: de productiekas op het dak van Eli Zabar's “duurzame supermarkt”. Helaas waren we niet in de mogelijkheid om de kas te bezoeken. Wat wij weten is dat hier vnl bladgewassen, kruiden en tomaten geteeld worden in bakken met en grond op basis van een grote hoeveelheid compost. Wel konden we de “supermarkt” in. De producten en de opstelling waren enigszins verrassend. Een aantal zaken zijn zeer goed opgesteld. Helaas is onze indruk in totaal niet echt positief. Het komt rommelig over (en dan iets meer dan de gezellige rommel en kneuterigheid). Wel is het productaanbod erg uitgebreid en mooi. De prijzen corresponderen hier dan ook mee. Wij hebben voor ons ontbijt een Granola (For the birds - or for people who take breakfast seriously) gekocht, en betaalden voor een klein zakje voor $11,-. Wat opvalt - overigens ook bij andere initiatieven in de VS die we bezochten - is dat de productkwaliteit over het algemeen wat lager ligt, maar de prijzen hoger. Dit maakt het voor kleinschalige initiatieven makkelijker om financieel rond te komen.

Verse groenten op Amerikaanse wijze geëtaleerd in ijs bij Eli's

Bij Eli’s hadden we overigens ook een afspraak met Joe Nasr en June Komisar van Ryerson University. Beide zijn binnen de stadslandbouw bekend van hun werk met Jac Smit en de reizende expositie “Carrot City” (zij zoeken nog een instantie/locatie om deze naar Nederland te halen. U kunt hier naar mailen). Ons gesprek ging dan ook over het uitwisselen van informatie over diverse initiatieven in de wereld op dit gebied en dan vnl. vanuit een meer rode (= bebouwde) kijk op dit thema.

Wat steeds duidelijker wordt is dat er al een groot informeel netwerk is over de wereld rond dit thema’s. Zo hebben we voorafgaand aan deze reis al e-mails ontvangen vanuit Londen en Vancouver. Met vragen over wie wij waren en wat wij doen en dan vnl in relatie tot het onderwijs.

Een van de ideeën omtrent deze reis voor mij, James Godsill (Sweetwater Organcis) en Will Allen (Growing Power) is om een wereldwijd netwerk op te richten om kennis en onderwijs rond dit thema te stimuleren.
Dit weekend heb ik hiertoe een aanzet gedaan door het oprichten van een Linkedin Group “Agro-Polis” als digitaal forum rond de meer agrarisch technische kant van de Stadslandbouw.

Dit was onze laatste actieve stadslandbouwdag in New York. De volgende dag zijn we doorgereisd naar Chicago waar de echte KIGO VS reis van start ging. De volgende BLOGS zullen vnl geschreven zijn door de deelnemende studenten van de Warmonderhof aan deze reis. (Bas)

New York dag 2 - Verslag Excursie Stadslandbouw Urban Ag US

2010-04-06T09:49:00.009+02:00

New York Dag 2 “De groeten van Michelle”

Het overgrote deel van deze dag stond in het teken van een bezoek aan de 26e jaarlijkse “Green Thumb Grow Together” een bijeenkomst van mensen betrokken bij de community gardens. Green Thumb is onderdeel van de New York City Department of Parks & Recreation en is in 1978 in het leven geroepen om gemeenschappelijke tuinen, zogenaamde community gardens te ondersteunen.

Volgens het pamfletje zouden hier zeker 1000 mensen bij aanwezig zijn. Nu bleek dit bij aankomst ruim te worden geëvenaard. Ook niet heel raar met 600 community gardens in heel NY-city. Deze bijeenkomst werd in de grote zaal geopend met voor ons Nederlanders zeer Amerikaans aandoende speeches met een hoop applaus; “we have a S, P, R, I, N, G. SPRING!”, een ballroom dansdemonstratie van leerlingen en dat soort werk. Maar daarnaast werd alles nog eens opgeluisterd door FA's (famous americans) als William Moss, de Amerikaanse tuin-TV held en zowaar (ze kon dit jaar niet, maar zou volgend jaar zeker komen) de groeten van Michelle Obama.

Na deze opening waren er diverse workshops. De onderwerpen van de workshops liepen uiteen van praktisch (Making things) tot meer theoretisch (Cultivating Involvement), maar allemaal met een directe toepasbaarheid in de praktijk van community gardening. Mooiste titel: Creating a Paper Trail: Create a Foundation Through Paperwork for Your Garden. Ook huisdieren kwamen aan bod. Enerzijds als probleem (Community Gardens & Cats: Problems, Facts and Solutions), anderzijds als bron van voedsel (Beekeeping Basics en Chickens 2.0: Beyond Basic Care for NYC Chickens). Bij deze laatste workshop sloot Paul zich aan, uit onwetend - en nieuwsgierigheid (zie ook hier).

Bas spreekt met Greg Anderson (l) - kippenhouder in Brooklyn en spreker Chicken 2.0

De 'urban chicken' beweging is tegenwoordig zo groot dat op steeds meer plekken wordt besloten om kippen in de stad te legaliseren (evenals bijen zoals net in New York is gebeurd: Maar het groeiende aantal kippen in de stad roept ook weerstand op door geluidsoverlast en angst voor onsanitaire toestanden. Chicken 2.0 belichtte alle praktische problemen en bezwaren van het houden van kippen. Erg basic maar daardoor ook heel toegankelijk. Een beweging als dit brengt landbouw echt bij de mensen thuis, maar het laat ook de grenzen van hobbyboeren zien. Ik bezocht naar aanleiding van ons bezoek aan Annie’s Rooftop Farm “Seeds in the City” in de hoop hier wat op te steken over specifieke zaden/ gewassen die geschikt zijn voor een stedelijk klimaat. Net als Paul's workshop bleek mijn workshop toch erg basic te zijn en ging meer over het zaad winnen. Het meest aardige was de uitspraak dat steeds meer mensen willen weten wie hun boer is, maar dat de volgende stap in het bewustwordingsproces zal gaan om te weten welk zaad (uitgangsmateriaal) je boer gebruikt. Dit in het kader van de zorgwekkende ontwikkelingen op het gebied van de zaadbedrijven die opgekocht worden en de genen van zaden die gepatenteerd worden door grote vnl chemie bedrijven (zie bijvoorbeeld “The world according Monsanto”) . Aangezien dit mij ook erg bezig houdt vond ik deze opmerking van groot belang. De workshop werd gegeven door de oprichter van de Seed Library, die zich vnl richten op het verkrijgen, vermeerderen en in stad houden van 'Heirloom' rassen in de Hudson Valley regio. Als boer (momenteel) zonder grond heb ik mij uiteraard niet kunnen inhouden om een aantal mooie variëteiten van deze zaden te kopen, op een (info)markt waar verschillende organisaties hun stand hadden.

Demonstratie verticaal groen

Aardig was ook een presentatie van een verticaal systeem zonder techniek als pompen door een enthousiaste leraar uit de Bronx. Zie filmpje (volgt) en de website van de producent.

Al met al gaf deze ochtend ons inzicht in de rol die stadslandbouw en tuinieren kan spelen in het dagelijks leven van heel veel mensen, en hoe deze mensen door dagelijks zelf bezig te zijn met voedsel en groen meer betrokken worden bij hun omgeving en ook politiek bewuster worden, in relatie tot thema's als voedsel, gezondheid en openbare ruimte. Een tuin in de stad is een politieke daad, het zelf verbouwen van voedsel een keuze om de controle te nemen over het voedsel dat je eet en daarmee over je eigen leven.

Na een lange ochtend waren we even overladen met stadslandbouw dus hebben we ter afwisseling in onze culturele verlangens voorzien. In Soho hebben we 2 werken gezien van Walter de Maria. De Earthroom en the Broken Kilometer. Omdat de eerste raakvlakken heeft met het thema zal ik er even kort op ingaan.

The Earthroom is een groot appartement in Soho waar al ruim 30 jaar een laag van 56cm grond in is gestort. Na een moment van verstilling en (kon het niet laten) een greep in de vochtige zwarte dode grond, begin je je meteen af te vragen of je hier nog leven in kan krijgen en wat op kan telen. Daarnaast valt het op dat de grond weliswaar geharkt is maar toch hier en daar hopen zijn ontstaan door een onervaren harker. Met de man achter de balie over beide gesproken. Hij vond het feit dat er qua groei niets gebeurde juist een versterking van het kunstwerk. NY is altijd groeiende en in beweging dus een stil zich niet veranderend object van een product dat eigenlijk in haar normale habitat aan verandering onderhevig zou zijn onderstreept dit nog eens. Wel gaf hij aan de grond 1x per week te beregenen en aan te harken. Voor dat laatste dus wat tips gegeven om het nog vlakker te krijgen. Volgens hem was dit zijn eerste tip ooit over het onderhouden van de grond.

Bas bekijkt planten op Highline

Vanuit hier zijn we doorgegaan naar de Highline (ontworpen door Diller & Scofidio) waar onze wereldberoemde (behalve in NL) landschapsarchitect Piet Oudolf het beplantingsplan voor heeft gemaakt. De Highline is een voormalig spoorwegviaduct dat is ingericht als park. Zowel als object in de stedelijke omgeving als qua beplanting (alles was nu dor, maar de planten kennende zie je de potentie door het jaar) zie je de schoonheid. Ik wil dit zelf graag nog meerdere malen en in diverse jaargetijden bezoeken.

De Highline loopt tussen en door gebouwen heen

In Rotterdam hebben we de Hofpleinlijn met een vergelijkbare potentie. Maar natuurlijk moeten we hier iets doen wat nog nergens is gedaan; een agrarisch bedrijf op en onder het spoor met een eetbare wandelpromenade. Dan komt Michelle (met Barack) naar Rotterdam!

New York dag 1 - Verslag Excursie Stadslandbouw Urban Ag US

2010-04-04T23:57:00.004+02:00

Vandaag het eerste deel van het reisverslag van onze excursie naar de Verenigde Staten. Voorafgaand aan het bezoek aan Chicago en Milwaukee met de studenten en docenten van landbouwopleidingen in het kader van de KIGO stadslandbouw zijn Bas de Groot en ondergetekende in New York wezen kijken.
In onze drie dagen daar brengt het thema stadslandbouw ons op de meest uiteenlopende plekken: een conferentie over samen groeien in de Bronx, een park op een voormalig spoorwegviaduct downtown Manhattan, een ark in Yonkers (ten noorden van NY) en het dak van een loods in Brooklyn. Wat de stadslandbouwprojecten die we hier bezochten bindt is dat ze niet in volle grond staan en vaak meerdere verdiepingen boven maaiveld liggen. Op deze plekken gedijt stadslandbouw in een metropool als New York en er is een uiteenlopende groep mensen actief die nog veel meer mogelijkheden ziet om dit soort ruimtes in cultuur te brengen.

Uitzicht over Manhattan vanaf de Eagle Street Rooftop Farm

Dag 1 - Vrijdag 19 maart 2010

Om half tien staan we voor de metalen deur van een loods in Brooklyn. Als deze opengaat worden we door rooftop farmer Annie Novak meegenomen door verschillende ruimtes, twee trappen op, en nog een derde buitenom om uit te komen op een dak van 750 m2 dat is bedekt met aarde verdeeld in ruggen: de Eagle Street Rooftop Farm. De spruiten en spinazie staan er nog, maar het nieuwe seizoen is ondanks het prachtige voorjaarsweer nog niet begonnen.
Terwijl we genieten van het uitzicht over Manhattan, vertelt Annie Novak over de tuin in het hoge tempo van een New Yorker die gewent is veel rondleidingen te geven. De daktuin is ontworpen als groendak met een grondpakket op een wortel- en waterkerende laag. De zorgvuldig samengestelde grond (gepatenteerde samenstelling door het Gaia Institute) is door toevoeging van hergebruikt polystereen heel licht. Met deze aarde was het mogelijk om een grondpakket van gemiddeld 15 centimeter op te brengen. Door de grond handig te verdelen in ruggen en looppaden (zonder grond eronder) wordt plaatselijk een teeltdiepte tot 20-25 centimeter gerealiseerd zonder extra constructieve maatregelen.

Eagle Street Rooftop Farm

De meeste kosten zijn daarom opgegaan aan het aanbrengen van de aarde (met een kraan vanaf de kade beneden). De tuin heeft vorige jaar haar eerste seizoen meegemaakt en het tuinieren is nog een groot experiment. De omstandigheden op het dak kunnen extreem varieren van storm tot hitte, maar die heeft de tuin goed doorstaan. Beregening vindt plaats met druppelirrigatie en voor dit jaar staat een regenwateropvangsysteem gepland.
De specifieke omstandigheden vragen om gewassen met heel bepaalde eigenschappen. Tot nu toe blijken spinazie en tomaten het goed te doen op het dak. De uitdaging is om de gewassen te vinden die het beste passen bij deze vorm van stadslandbouw. Daarnaast bleek het lastig om de stikstof (N) vast te houden in het grondmengsel. We zijn benieuwd hoe dit project zich verder ontwikkelt. Lees meer hier en over Annie Novak's activiteiten rond de tuin (een verhaal in zichzelf) hier.

Het wonderbaarlijke, eetbare Viooltje op de Union Square Farmer's Market

Hierna ontmoeten we Nevin Cohen van de New School in midtown Manhattan die ons vertelt over verschillende locale voedselinitiatieven en ons meeneemt naar een goede lunchplek (bijkomend voordeel van het bezoeken van mensen die zich met voedselproductie of -planning bezig houden: ze weten waar je lekker en gezond kan eten). Daarna bezoeken we met Nevin de Farmer's Market op Union Square. Een grote boerenmarkt midden in de stad waar zeer interessante producten werden aangeboden die qua aanbod en teeltmethodes zeer kansrijk lijken voor productie in een (peri)stedelijke omgeving.
Volgens Nevin is stadslandbouw in New York de afgelopen 2 jaar sterk ontwikkeld en gaan de ontwikkelingen op dit moment snel. Als voorbeeld noemt hij een initiatief van de gezamenlijke boeren in het gebied ten noorden van New York om als groep een CSA op te zetten. Naast onderwijs zal hij zich de komende tijd bezig houden met het maken van een kansenkaart voor stadslandbouw in de Five Boroughs van New York. Een project dat we gezien onze eigen interesse in kansen(kaarten) met belangstelling zullen volgen.

Snel door naar BrightFarm Systems, een startup gevestigd op de tiende verdieping van een kantoogebouw aan Broadway. BrightFarm Systems is voortgekomen uit New York Sunworks en biedt expertise op het gebied van hydroponics (groente telen op hydrocultuur) in kassen op daken. Hierover meer in het verslag van zondag in relatie tot het bezoek aan de NY Sunworks' Science Barge.

"Organic produce grown by Red Hook youth" - Red Hook Farm

Als laatste bezoeken we op de bonnefooi Red Hook Farm van Added Value. De Red Hook Farm is opgezet om samen met de buurtbewoners enigszins in de eigen voedselvoorziening te voldoen en hen kennis aan te leren om zelf te groente en fruit te kweken. De locatie is een plak asfalt waarop waar nodig een laag grond is aangebracht. Helaas lukte het niet hier een afspraak te maken met iemand van de organisatie en de farm ligt er wat verlaten bij tussen de IKEA en een parkeerplaats voor schoolbussen. Er is niemand aanwezig al staan in de tunnelkas al weer diverse gewassen klaar om uitgeplant te worden. Dus moeten we het doen met een blik door het hek en het bord dat waarschuwt voor overstekende tractors en koeien (zie vorige post).

Wordt vervolgd

KIGO Stadslandbouw Urban Ag US trip

2010-03-30T21:30:00.005+02:00

Foto Paul de Graaf: beeld, verkeersbord met not allowed to stop here at any time voor het hek van Red Hook Farm van Added Value

Beste Lezers,

Volgende week zullen jullie op dit blog getrakteerd worden op diverse verslagen van bedrijfsbezoeken van onze VS trip in het kader van de KIGO Stadsdlandbouw "De stedelijke kringloop als inspiratiebron voor nieuwe vormen landbouw".

zie ook 1, 2, 3,4

Deze Blogs zullen door Paul de Graaf (lid ER), mijzelf (ER/Warmonderhof docent) en Till, Jorrit, Janneke, Madeleen, Rick en Esther (studenten W'hof) in volgorde van bezoek geplaatst worden zodat er een hele week elke dag wat te lezen valt.

Tevens willen we via deze weg nogmaals al onze overzeese contacten bedanken.

Thank you all for you're warm welcome!

Voor mensen die niet kunnen wachten heeft Rick op zijn eigen blog al een kort reisverslag geschreven van de week in de regio van Chicago en Milwaukee.

Deze vind je HIER

Transition Town Rotterdam verandert plantsoen in buurttuin

2010-03-17T16:05:00.001+01:00

Eetbaar Rotterdam legt zich toe op stimuleren van een professionele lokale voedselketen in de stad, maar we zien ook graag bewoners die zelf aan de slag gaan. Transition Town Rotterdam Noord (waar wij laatst nog een lezing hebben gehouden voor een enthousiast gehoor) zag in het grasveld naast Humanitas 'een uitgelezen plek om een buurttuin te creëren':

Het Bergwegplantsoen naast Humanitas

Uitnodiging! Wees welkom bij de Transitie van het Bergwegplantsoen

Zaterdag 20 maart is het dan zo ver: enthousiaste buurt- en Humanitasbewoners, permacultuurstudenten, kinderen uit de buurt en andere vrijwilligers staan te trappelen om aan de slag te gaan. De dag draait om het herinrichten van de negen bedden voor de achteringang van Humanitas.

Kom vooral helpen, er is genoeg te doen!

Gedurende de dag is er koffie, thee en limonade en natuurlijk een lunch en een afsluitende maaltijd.
Deze 9 bedden zullen als eerste aangepakt worden. Naast het tuinieren zijn er ook activiteiten voor kinderen -
bijvoorbeeld bijenhotels en vogelhuisjes maken of in een boom getakeld worden -, staan er kraampjes waar mensen informatie kunnen halen en kunnen jongeren pergola’s en hekjes in elkaar timmeren. Ook voor de ouderen worden een aantal activiteiten georganiseerd.
Om 9:00 beginnen we met werken in de tuin, vanaf 13:00 starten ook de andere activiteiten.

En om 18:32 begint de lente!

Voor meer informatie zie de website van Transition Town Rotterdam

John Thackara in het NAi

2010-03-16T11:40:00.001+01:00

Donderdag 18 maart geeft John Thackara een lezing in het NAi over "Design in a complex world", naar aanleiding van het verschijnen van het boek Plan B. Voor ontwerpers is er voorafgaand een master class. In zijn visie op ontwerp speelt stadslandbouw een belangrijke rol, wat onder andere blijkt uit de aandacht die hij hieraan besteedt in zijn Doors of Perception nieuwsbrief en in door hem georganiseerde events als DOTT07 en City EcoLab.

John Thackara tijdens het Foodprint Symposium van Stroom

Een aanrader. Helaas kan ondergetekende er niet bij zijn want zit dan met stadsboer in spe en mede-blogger Bas de Groot in het vliegtuig naar de States voor een 9-daagse excursie langs stadslandbouwprojecten (in verband met een KIGO-project - zie ook hier), waar ik me overigens erg op verheug.

Shopping mall in cultuur gebracht

2010-03-10T23:30:00.000+01:00

In een shopping mall in Cleveland heeft de leegstand vanwege de crisis zich tot een kans voor stadslandbouw ontpopt.
Stadslandbouw wordt getypeerd door opportunisme, in de positieve zin van het woord: het zoekt die plekken in de stad op waar kansen liggen. Het opportunistische karakter van stadslandbouw maakt haar uiterst geschikt als middel om onze huidige steden te verduurzamen. De grootste uitdaging voor duurzame stedenbouw ligt in de bestaande stad, simpelweg omdat de meeste gebouwen die we in de toekomst zullen gebruiken nu al gebouwd zijn (circa 85% van de woningvoorraad in 2020). Hergebruik van bestaande gebouwen biedt de kans om onvoorziene, verborgen kwaliteiten te ontdekken en te benutten. In Cleveland werd de arcade met zijn glazen dak herontdekt als stadskas. Al is het natuurlijk de vraag of deze mall in de stad ligt of ergens aan de snelweg. De bedoeling is wel om er een educatief centrum van te maken, maar hoe publiek deze functie is wordt niet helemaal duidelijk. Het initiatief noemt zichzelf een 'urban eco village' en heeft inmiddels subsidie gekregen.

ER in het Transition Town Cafe 9 maart

2010-03-07T20:31:00.000+01:00

Komende dinsdag geeft Eetbaar Rotterdam een presentatie in het Transition Town Cafe (19.00-22.30u).

Transition Towns is een beweging die is begonnen in Engeland door permacultuur-activist Rob Hopkins en geeft een antwoord op de vraag wat je zelf kunt doen aan de gevolgen van klimaatverandering en het naderende einde van de goedkope olie (Peak Oil). Voedsel speelt daar een belangrijke rol in, dus genoeg reden om een keer van gedachten te wisselen over voedselproductie in en om Rotterdam.

Voor meer info over dinsdag zie de website van Transition Town Rotterdam.

Zie ook Transition Towns Nederland voor een overzicht van Nederlandse initiatieven.

Groen en verkiezingen

2010-03-01T16:33:00.000+01:00

Komende woensdag is het weer tijd om te gaan stemmen.
Nu heeft Alterra een analyse gemaakt van groen in lokale verkiezingsprogramma's en concludeert dat groen daar prominent in aanwezig is. Lees meer op de website van Alterra of bekijk het volledig rapport (de analyse van Rotterdam staat op bladzijde 23). Overigens is het naar stadslandbouw nog wat meer zoeken...

Zie ook het manifest dat Eetbaar Rotterdam vorig jaar heeft geschreven en aan de politieke partijen gestuurd.

Meer algemene informatie over de gemeenteraadsverkiezingen hier.

KIGO stadslandbouw 1

2010-02-24T13:50:00.013+01:00

Mijn naam is Rick Sloot ik ben 3e jaars student van de Warmonderhof. Dit is de opleiding voor Biologisch-Dynamisch landbouw gevestigd in Dronten. Ik heb voor de richting groenteteelt gekozen, en zie wel toekomst in de stadslandbouw.

Met 5 studenten van de Warmonderhof doen wij mee aan de KIGO stadslandbouw. Naast de Warmonderhof doen aan dit project mee:
• Wellant College Rotterdam (vmbo)
• Christelijke Agrarische Hogeschool (hbo)
• Landbouw Economisch Instituut
• Expertisegroep Stadslandbouw ‘Eetbaar Rotterdam'
In dit project bezoeken we bedrijven die te maken met stadslandbouw. Het uiteindelijke doel is dat stadslandbouw bekender wordt in het (agrarisch) onderwijs en er een lespakket wordt gemaakt over stadslandbouw. Wie weet is er straks een stadslandbouwopleiding!

We hebben nu 2 excursies achter de rug. De eerste excursie ging naar de stad Utrecht. Eerst naar de moestuin Maarschalkerweerd. Hier werd groente geteeld voor de winkel en het lunchcafé die daar ook gevestigd zijn. Ikzelf kom niet uit de stad, maar je zou daar bijna vergeten dat je in de stad bent. Het leek een gewoon tuinbouwbedrijf, alleen die flats en een autoweg maakten me wakker: welkom in Utrecht. Naast productie was er ook plek voor zorg en educatie.

Na een heerlijke lunch, gingen we naar De Bikkershof. Dit is een permacultuur tuin waar gezamenlijk word getuinierd. Het is een binnentuin; midden tussen de bebouwing een groene oase. Het was een grauwe herfstdag, maar ik kon me meteen voorstellen hoe mensen daar in de zomer 'samen' in de weer zijn en genieten van wat de natuur te bieden heeft. Het grootste gedeelte bestond uit 'niet-eetbare planten', er was een klein stukje moestuin waar mensen zelf hun groenten teelden. De tuin draaide op samenwerking en buurtschap, een mooi ideaal dat in de praktijk niet altijd even soepel tot stand komt.

Tijdens de tweede excursie bezochten we de ecologische wijk EVA-Lanxmeer in Culemborg. Stadsboerderij Caetshage die onderdeel is van de wijk was de eerste bestemming, ook hier werden groentes geteeld voor winkel en voor groentepakketten. Het zag er mooi uit. Wat mij opviel was dat het op sommige plekken krap was, dit viel me al op bij aankomst op het erf. Een woord wat me nu te binnen schiet is de 'prutsfactor', en ik doel hiermee op het inefficiënte gebruik (indeling) van grond. Natuurlijk moet het er mooi uitzien in een stad, je hoeft geen polder na te bootsen, maar soms kan het efficiënter in mijn ogen. Heb ik hier een punt of niet?

Tijdens de rondgang over het bedrijf arriveren er kinderen van de lokale basisschool, zij gaan lekker aan het werk.

In de middag maakten we een rondgang door de ecologische wijk. Heb nog nooit zo genoten in een bebouwd gebied. Gezamenlijke tuinen, mooie huizen en mooie technieken, alles was aanwezig.

Naast de excursies die nog volgen, staat er nu ook een reis gepland, en wel naar de Verenigde Staten. Eind maart zullen we o.a. Growing power en Sweet Water Organics bezoeken. Ik heb er zin in!

Maken we wel of geen spaghetti?

2010-02-22T22:15:00.003+01:00

In het ontwerponderwijs komt steeds meer aandacht voor voedsel in het algemeen en stadslandbouw in het bijzonder (zie bijvoorbeeld ook hier).De laatste tijd wordt Eetbaar Rotterdam regelmatig gevraagd door studenten uit het hoger en universitair onderwijs om onze visie op stadslandbouw en de toekomst van voedselproductie.

Een samenwerkingsproject tussen TU Delft (Industrieel Ontwerpen) en het designbureau IDEO had als opdracht de toekomst te verbeelden in twee scenario's: een waarin klimaatverandering succesvol is voorkomen en een toekomst waarin we moeten leven met de gevolgen van klimaatverandering.
Een groep studenten heeft deze opdracht uitgewerkt in twee geestige voedselscenario's: WeMakeIt_SpaghettiBolognese en DontMakeIt_SpaghettiBolognese.
De filmpjes plaatsen voedsel ons inziens terecht centraal in de discussie over onze toekomst. Kijk en oordeel zelf.

Koeien MET horens en ZONDER gele flappen

2010-02-15T11:42:00.004+01:00

Koeien in de stad.
Naar mijn mening een belachelijk idee.
Dat neemt niet weg dat koeien bij Nederland horen.
Ondertussen weten onze kinderen(en vele volwassenen) niet meer dat koeien horens hebben en dat het dus geen stieren zijn, maar alweer 17 jaar hebben de koeien naast het feit dat velen geen horens meer dragen nu ook gele oorbellen in hun oren.
Het is dus wachten op een generatie die koeien alleen maar kent met deze gele flappen.

Maar als laatste der Mohikanen is er nog een klein groepje boeren (zie ook *) die zich hiertegen verzet. Uiteraard gaat de achtergrond van dit verzet verder dan alleen de esthetische kant van dit fenomeen. Meer informatie hierover en de mogelijkheid om een petitie te teken voor koeien zonder oormerken

http://www.koeienzonderoormerken.nl

Deze keer dus geen stadslandbouwbericht

extreme stadslandbouw groep in new york

2010-02-07T20:25:00.005+01:00

Het is weliswaar allemaal nog in het stadium van de mooie renderings
maar de meeste science fiction wordt ooit werkelijkheid...

http://www.terreform.org/projects_urbanity_ny2106.html

en volgens mij menen ze het wel oprecht...
gezien de experimenten die ze doen:

http://www.terreform.org/farm.html

Tuinverhalen - Foodprint Filmprogramma

2010-02-05T10:16:00.000+01:00

Helaas kan ik zelf niet, maar afgaande op dit fragment (ook te zien op de website van de producent) zou ik graag de film Tuinverhalen van Boris Gerrets willen zien die vanavond te zien is in het Foodprint Filmprogramma. Deze film uit 2004 gaat op zoek naar kleine tuinen in de stad en portretteert zo en passant (een paar jaar voor de hype uit) twee interessante voorbeelden van stadslandbouw in Detroit en St.Petersburg. Altijd goed om te herinneren dat fenomenen als stadslandbouw niet opeens verschijnen, maar tegen de tijd dat ze onder de aandacht komen al een lange voorgeschiedenis in de marge hebben. In zichzelf een reden om die marge te koesteren.

Foodprint Filmprogramma: vijf documentaires over voedsel en de stad

2010-02-03T13:49:00.000+01:00

Filmhuis Den Haag en Stroom Den Haag presenteren vanaf komende donderdag 4 tot en met zondag 7 februari 2010 vijf documentaires in het kader van het programma 'Foodprint. Voedsel voor de stad'. De films worden ingeleid door verrassende sprekers als Marieke de Groot (fractievoorzitter Partij voor de Dieren in Den Haag), Carolyn Steel (auteur 'Hungry City'), Ernst van der Hoeven / Club Donny, Martien Witsenburg, directeur van Witsenburg Natural products.
Zie de Foodprint Blog voor meer informatie en het volledige programma.

De bosrandtuin - Kansrijke teelten voor Rotterdam - deel 2

2010-01-24T16:00:00.007+01:00

Forest gardening is een aan permacultuur *) verwante benadering van tuinieren die gebaseerd is op vormen van landbouw in bosachtige omgeving (agroforestry oftewel bostuinbouw) in de tropen. Deze bostuinbouw werkt met soms wel 7 lagen van beplanting, van hoog naar laag: Grote bomen die (gedeeltelijk) schaduw bieden, kleinere (fruit)bomen, struiken met bessen e.d., kruiden, bodembedekkers, wortel- en knolgewassen (en paddestoelen) en als zevende een 'verticale laag' met klimplanten. Open plekken in het bos bieden plaats voor groenteteelt. In het algemeen is de tuin zo ontworpen dat zij zichzelf in stand houdt, zodat - als de tuin eenmaal functioneert - onderhoud minimaal is. Kenmerkend voor deze teelt is dat ze is gericht op zelfvoorziening en dat ze vaak bedreven wordt als deel van een huishouden, en dus niet om voedsel te produceren voor de verkoop.

Doorsnede van een 'forest garden' uit het boek "Forest Gardening" van Robert Hart

Robert Hart heeft in Engeland de basis gelegd voor het ontwerp van een bostuin in gematigde klimaatzones als de onze. Het is hier eigenlijk beter om te spreken van bosrandtuin omdat in noordelijker streken de afstand tussen de bomen groter moet zijn om voldoende licht door te laten naar onderliggende lagen. De ideeën van Hart zijn verder ontwikkeld door Martin Crawford.

Kenmerkend voor forest gardens is dat ze gericht zijn op een optimale verhouding tussen (zo min mogelijk) werk en (maximale) opbrengst, die naast voedsel ook medicinale planten en materialen als bamboe kan omvatten. Voorbeelden uit Engeland laten zien dat je met een bosrandtuin van 125 m2 250 kg voedsel kan kweken (wat genoeg zou moeten zijn voor zes personen) met 2 uur werk per week. Om zo ver te komen moet je wel de tijd insteken om tot een gebalanceerde tuin te komen en dat vergt kennis en hard werk. De tuin van Martin Crawford is in een periode van 10 jaar ontwikkeld met als resultaat dat hij nu nog maar een paar uur per week nodig heeft voor onderhoud.

De tuin van Martin Crawford op Dartington Estate in Devon

De potentie voor Rotterdam ligt in de toepassing van bosrandtuinen in openbaar en semi-openbaar groen in en rond de stad. De bosrandtuin biedt niet alleen een model voor voedselproductie dat aanvullend is op tuinbouw maar ook een alternatief model voor beheer van openbaar groen. De bosrandtuin als beheersvorm koppelt een divers beeld door alle seizoenen en ecologische rijkdom aan (op langere termijn) beperkt, maar divers onderhoudswerk dat ook bruikbare producten oplevert. Om niet te spreken van de mogelijkheden voor educatie en recreatie. In het beheer kunnen zowel gemeentelijke diensten als bewoners een rol spelen, hierover moet per locatie duidelijke afspraken worden gemaakt.

Wil je meer weten over forest gardening dan biedt de website van de Engelse Agroforestry Research Trust een schat aan informatie. Van boeken en DVD's (ik kan de DVD van Martin Crawford aanraden en kijk uit naar zijn boek), en een lijst met planten en zaden tot handige hulpmiddelen. Allemaal te bestellen via de website.

*) onderwerp van een volgende aflevering in deze serie

Eerder in deze serie: SPIN-Farming

Omslag Ontmoetingsdag 15 januari

2010-01-09T13:36:00.003+01:00

Op vrijdag 15 januari as is er op Zorgboerderij De Hondspol in Driebergen een ontmoetingsdag van Stichting Omslag ter bevordering van de ontmoeting tussen Landbouw, Ambacht en Gezondheidszorg en de Landbouwsectie van de Antroposofische Vereniging

Het thema deze keer is:
Vruchtbare landbouw als inspiratiebron voor sociale ontwikkeling

Dit thema sluit juist aan bij Landbouw in een stedelijke omgeving, waar de binding met deze omgeving en de mensen die hierin wonen, werken, recreëren. Zo vanzelfsprekend is,

Deze dag zal dit thema als volgt worden uitgewerkt:
In de voordrachtenreeks Vruchtbare landbouw op biologisch-dynamische grondslag (de zogenaamde Landbouwcursus) biedt Rudolf Steiner een vernieuwende blik op de landbouw. Verrassend is om te merken dat diverse gezichtspunten om tot een gezonde landbouw te komen ook vruchtbaar blijken te zijn in de hulpverlening aan mensen. Joop van Dam zal hierover in het ochtendgedeelte een uiteenzetting geven.
Op deze ontmoetings- en netwerkdag zal er tevens gelegenheid zijn om te net-werken met bestuursleden van het bestuur van Omslag.

Zorgboerderij De Hondspol
Gooijerdijk 20
3972 MB Driebergen

Uw kunt u aanmelden voor 10 januari 2010, onder vermelding van het aantal personen, via een mail aan het e-mailadres van Omslag: omslag@xs4all.nl

Routebeschrijving zie: www.lievegoedzorggroep.nl

Werkbezoek Growing Power Deel 3

2010-01-05T12:51:00.005+01:00

Zo het nieuwe jaar is weer begonnen dus ook verder met de Growing Power Serie

deze keer het thema:

Vee

Binnen Growing Power is het thema vee wat ruimer genomen dan ieder in eerste instantie bij het woord zal bedenken.
Bij growing Power zijn er 4 groepen vee

1-Kippen en ander gevogelte (3 eenden en een kalkoen, welke naar mannen overigens een loeder was. Alleen vrouwen konden hem te eten geven)
2-Geiten
3-Bijen
4-Vissen

Kippen
binnen Growing Power worden er in een tunnelkas ongeveer 500 legkippen van het ras Rhode Island gehouden. Dt redelijke legras zorgt voor eieren en tevens voor warmte en stikstof voor de andere helft van de kas waar op dit moment spinazie groeide.
De kippen werden gehouden op een poststal systeem welke door vertering ook zorgt voor warmte. De vrijgekomen warmte was dusdanig dat zelfs tijden het koude weer de zijwanden van de tunnel openstonden.
De stikstof en de vrijgekomen ammonia door dit potstalsysteem waren dusdanig dat zelfs de spinanzie het zwaar had (brandvlekken) Daarom is de tussenwand tussen de spinazie en de kippen gesloten. Dit zou te voorkomen zijn door niet en heel jaar de kas als een potstal te gebruiken. Tevens verkleind dit de kans op ziekten.
Om de kans in dit systeem te verkleinen werd er voordat er een nieuwe laag hooi werd aangebracht een product Barmlime gestrooid (= magenesium oxide)

Binnen deze toom kippen waren geen hanen. De plaatselijke regels van Milwaukee verbieden het houden van Hanen in de stad, maar het lijkt er op dat dit gaat veranderen (overigens is Growing Power het enige bedrijf in Milwaukee welke kippen houden)

Geiten
Bij Growing Power liepen tevens een kleine kudde geiten (ongeveer 25 stuks) waarbij het de bedoeling was om deze te melken. Nu ontbreekt hiervoor de kennis en de mogelijkheden qua hygienen om dit te doen. Daarom werden er op het moment dat wij aanwezig waren plannen gemaakt om het overgrote deel naar de slacht te brengen.

Bij zowel de geiten als de kippen werd er gebruik gemaakt van oud brood van de bakkers als een gedeelte van het voedselregiem.

Bijen
Op de locatie van Growing Power werden 6 bijenkasten gehouden. Door de tijd van het jaar heb ik ondanks dat ik ex-imker ben weinig aandacht besteed. De oogst van de honing was elk jaar door de goede dracht (veel diverse bloeiende bomen, struiken en bloemen) door het jaar heen erg goed. Deze honing werd als Urban Honey in de winkel verkocht. Prima honing!

Vissen
Bij Growing Power worden er 2 soorten vissen gekweekt in een policultuursysteem met diverse bladgewassen.
-de welbekende Tilapia
-en de Yellow Perch (lokale baars soort uit Lake Michigan)
Zij bemesten het water, waar de planten mee worden gevoed en deplanten filteren het water voor de vissen.
De waterbuffers waar de vissen in worden gehouden dienen tevens om de kas te verwarmen.

Werkbezoek Growing Power deel 2

2009-12-21T13:00:00.012+01:00

Growing Power is gesitueerd in een van de wijken van Milwaukee.
Milwaukee heeft een landklimaat, wat zorgt dat de zomers warmer zijn dan hier en de winters een stuk kouder.

Verwarmen van Kassen

Bij Growing Power hebben ze een aantal manieren om hun kassen en dus hun gewassen te verwarmen.
1- verwarming met gas (niet zo bijzonder)
2-verwarmen dmv een waterbuffer, welke onderdeel is van een Aquaponicssysteem (zie latere blogpost)
4-verwarmen met de aanwezigheid van dieren (zie latere blogpost)
3-verwarmen met hot-mix.

Op de hot-mix zal ik deze blogpost inzoomen.

een hot-mix is een combinatie van producten die dmv het composteringsproces warmte voortbrengt.
Op zich niets nieuws onder de zon, maar....

In een eerdere blogpost heb (zie ook downloads) heb ik het compostverhaal uitgelegd.
Als enigszins vakidioot is dit een beetje de hogerewiskunde versie geworden, daarom zal ik hier de simpele variant even kort schetsen.

composteren voor Dummies:
neem van diverse afvalstromen 70% sterk stikstof houdend materiaal als GFT afval en meng deze met 30% sterk koolstofhoudend materiaal als houtsnippers.
Breng dit in lagen om en om op tot dat je ongeveer een kuub hebt. Houd dit goed nat en controleer door bv een stalen pijp de temperatuur.
Gaat de temperatuur om laag, zet de hoop dan om.

Nu volgt het Hot-mix verhaal:

Ipv een verhouding van 70-30 wordt er voor hot-mix een verhouding van 50-50 aangehouden.
Bij Growing Power gebruiken ze hiervoor;
50% bierborstel in combinatie met gebrande koffiebonen
en 50% houtsnippers.

Deze worden op hopen aangebracht tegen de wanden van de tunnelkassen, waar ze dienen voor isolatie.
Daarnaast wordt er in de 4 hoeken van de kas nog een dergelijke hoop aangebracht.

Dit zorgt ervoor dat de temperatuur enigszins op temperatuur blijft, al worden er bij hele koude nachten de gewassen met plastic extra afgedekt.

Nog een bijkomend voordeel van composteren met hotmix in de tunnelkas is de uitstoot van CO2. Ja CO2 een geweldig gas, waar we in de tuinbouw ontzettend blij mee zijn.
Planten hebben nl een grote behoefte hieraan om te groeien en ze doen het hier dus ook goed op.
CO2 is dus niet altijd een probleem, maar ook een kansgas. Mits uiteraard goed ingezet!

Werkbezoek Growing Power Deel 1

2009-12-21T12:24:00.009+01:00

Op 29 november heb ik in dit blog de intentie opgeschreven om van ons werkbezoek Growing Power een dagelijkse Blogpost te maken, gezien het belabberde internet, maar misschien nog wel meer onze energie na het einde van een dag werken, de socliale verplichtingen en nu het verwerken van alle informatie in een bedrijfsplan. Is deze blog dus ernstig verlaat.

Om alles een beetje leesbaar te houden heb ik ervoor gekozen om hier een meerdelige blogpost van te maken.

Vandaag deel 1

Stad en Land

Growing Power is een van de voorbeeldbedrijven in de wereld als het gaat om stadslandbouw. Het bevreemde ons daarom wel een beetje dat we tijdens onze eerste werkdag op 2 december na een stevig ontbijt met scrumbled egg with Porc en de oer-Nederlandse Liga werden ingeladen in busjes en richting "the rural area" werden gebracht om te oogsten.

Op een locatie zo'n 45 minuten rijden buiten de stad wordt op een locatie van zo'n 8 HA op grotere schaal gecomposteerd (omzetten met BOB-Cat) en vnl akkerbouw achtige gewassen gekweekt.
Vnl. ik was altijd in de overtuiging dat bij GP dit op een heel speciale manier gebeurde, maar wat wij hier zagen was niet anders dan de mij bekende kleinschalige biologische vollegrondsteelt.

Wat wel opviel waren de producten.
Zo hebben we deze dag een soort losse groene kool geoogst die blijkbaar in de VS gretig aftrek vindt. Gezien de Nederlandse markt (mensen eten toch niet graag kool) zou ik deze (wat ondefinieerbare) kool niet snel op deze schaal zetten.
Daarnaast hebben we de bekende spruiten geoogst, maar ook de hier minder bekende Palmkool, welke hier vaak als vergeten groente wordt gepresenteerd maar daar onder de naam Dinosorecole als een regularcrop bekend is.

Al met al een heerlijke dag op het land gewerkt.
tegen de O C, maar met een heerlijk zonnetje

Foto's Antoine Miltenburg

SPIN - Kansrijke teelten voor Rotterdam - deel 1

2009-12-16T16:19:00.000+01:00

Vandaag de start van de (al weer 2 maanden geleden aangekondigde) serie over kansrijke teelten voor Rotterdam, zoals die ook op het RO festival werden getoond. Deel 1 behandelt SPIN farming, een teelt die ER-lid Jan Willem van der Schans tegenkwam op een congres in de Verenigde Staten en die inmiddels internationaal als stadslandbouwteelt bekend staat.

SPIN farming (Small Plot Intensive farming) is een manier van voedselproductie die handig gebruik maakt van (tijdelijk) braakliggende stukjes grond in de stad, bijvoorbeeld verwaarloosde achtertuinen of semi-gesloten stukken gazon. Een Spin farmer heeft meestal diverse locaties, die ieder qua gewassen optimaal benut worden, zodat als geheel een breed scala aan assortiment geleverd kan worden. In Rotterdam valt naast achtertuinen en groene restruimtes ook te denken aan daken. Op dit moment doen we onderzoek naar de geschikte locaties.

Spin farming is ontwikkeld door een boer uit Saskatoon Canada, Wally Satzewich, die ontdekte dat voedselproductie binnen de stad een aantal voordelen heeft boven voedselproductie op het platteland: de grondprijs is laag (mensen stellen hun tuin veelal om niet ter beschikking, of in ruil voor een deel van de oogst), er is voldoende water, de temperatuur is meestal een of enkel graden hoger (dus meer teelten per jaar), de afstand tot de markt is kort, etc. http://www.marketgardening.com/wallysmarketgarden/ Wally belevert vanuit een twintigtal lokaties in de stad een mede door hem opgerichte boeren markt http://www.saskatoonfarmersmarket.com/

SPIN farming claimt dat het mogelijk is met een uitgekiende productie en marketing strategie meer dan 50.000 dollar per halve acre te verdienen (oftewel 16 euro per m2). Een goede investering. SPIN farming is daarmee niet zozeer een alternatief wat teeltechnisch afwijkt van andere manieren van (biologische) voedselproductie, maar het is vooral een in bedrijfskundig opzicht afwijkend alternatief, Het gaat vaak om biologische teelt, die evenwel vooral arbeidsintensief in plaats van kapitaals intensief wordt uitgevoerd (kleinschaligheid van de binnestedelijke lokaties verhindert grootschalige mechanisatie). Door handig gebruik te maken van niet of laag geprijsde inputs vanuit de stad, en door strikt te plannen vanuit de behoeften van de markt kan toch een behoorlijk inkomen gehaald worden. De ideeen van Wally zijn uitgewerkt en gesystematiseerd door Roxane Christensen, van het Institute for Innovation in Local Farming is Philadephia, waar ook een SPIN farm operationeel was op het terrein van het drinkwater bedrijf: . http://www.somertontanksfarm.org/

Wat SPIN farming interessant maakt voor Rotterdam is dat het aansluit op de volkstuintraditie van voedselproductie op kleine lapjes grond, maar dat het met zijn nadruk op de stadsboer als zelfstandig ondernemer ook kansen biedt aan startende ondernemers en aansluit op de cultuur van aanpakken in Rotterdam.

Hard, maar gevarieerd werk in de buitenlucht, dat ook inhoudelijk uitdagend is. Eigen baas. Veel contact met je klanten. En wellicht zelfs uitzicht over de skyline van Rotterdam...

Bekijk ook

Een artikel in Trouw van dit voorjaar (zie inzet)

En natuurlijk: http://www.spinfarming.com/

Met dank aan Jan Willem van der Schans.

Stadslandbouwplannen in Den Haag

2009-12-01T21:59:00.003+01:00

In Den Haag begint stadslandbouw wortel te schieten. Op de Foodprint weblog wordt een plan van Annechien Meier gepresenteerd voor een interactieve binnenstadsvolkstuin op een plein in de stad. Zij is al langer bezig met stadslandbouw onder andere middels haar mobiele volkstuin. Met dit project wil Meier een plek in Den Haag realiseren die kan dienen als proeftuin voor het creëren van een uitgebreide ‘groente infrastructuur’ voor de stad.

In het verlengde hiervan heeft de Foodprint manifestatie van Stroom Centrum voor Beeldende Kunsten afgelopen jaar opdracht gegeven voor een aantal ontwerpen die eetbaar groen in en om de stad onderzoeken, zols het Eetbare park van Nils Norman, de Park Supermarkt van Van Bergen Kolpa en Foodscape Schilderswijk van Debra Solomon. Terwijl het ontwerp van Van Bergen Kolpa de (stedelijke) supermarkt projecteert op het platteland van Delfland, richten de ander projecten zich op concrete interventies in de openbare ruimte van Den Haag, zoals het project van Annechien Meier. De binnenstadsvolkstuin, het Eetbare Park en de Foodscape bieden mogelijkheden om de voordelen van landbouw in de stad te verkennen, in samenwerking en uitwisseling met de bewoners van Den Haag. We volgen de ontwikkelingen met belangstelling.

Bezoek Growing Power in de VS

2009-11-29T11:38:00.003+01:00

De week van 30 november tot 7 december bezoeken Antoine Miltenburg en Bas de Groot de initiatiefnemers van Stadslandbouwbedrijf Rotterdam (i.o) ter vervolmaking van hun bedrijfsplannen het bedrijf Growing Power van Will Allen.

Deze week zullen zij op het bedrijf meewerken, informatie verzamelen en deze verwerken.
In intensieve week waar zij al geruime tijd naar uit kijken.

Deze week is de intentie dat zij geregeld een stukje schrijven op dit blog met hun indrukken van Growing Power.

zie ook oude artikelen op dit blog over dit onderwerp. (zie mogelijkheid zoeken in blog onder zoekterm Growing Power)

MIT: Lokale voedselproductie is de remedie tegen overgewicht

2009-11-23T17:23:00.005+01:00

In de Trouw van vorige week woensdag werd bericht over een onderzoek van MIT naar obesitas. De conclusie is dat lokaal geteeld, vers en daarmee gezonder voedsel de remedie vormt tegen overgewicht en dat het huidige systeem van voedsel produceren vetzucht in de hand werkt.
Als oplossing noemt het onderzoeksteam niet alleen regionalisering van voedselproductie op basis van zogenaamde 'foodsheds': het natuurlijke achterland dat een stad van voedsel voorziet, maar ook stadslandbouw. Voorbeelden die worden genoemd zijn 'Lawn to Farm'; het omzetten van grasvelden (die in Amerika nu meer water, arbeid en energie consumeren dan voedselproductie, zonder iets op te brengen) naar moestuinen, 'foodterminals': de combinatie van restaurant en productiekas, het liefst gecombineerd met educatie, 'mobile markets' die als de SRV-wagens van vroeger vers voedsel brengen waar die (nu nog) niet te koop is, en '10 x 10': modulaire voedselproductie-eenheden bedoeld voor educatie.

foodshed - het natuurlijke voedselproducerende achterland

Hoewel gepresenteerd als nieuwe concepten klinken deze oplossingen de kenners bekend in de oren, maar het is heel interessant dat de voordelen van lokale voedselproductie nu vanuit een gerenommeerd wetenschappelijk instituut als MIT worden onderbouwd (en dat geeft genoemde concepten ook meer gewicht). Met name in de beperking van transport zien de MIT ook een kostenreducerend voordeel van lokale productie, die vers voedsel betaalbaarder moet maken. Maar het voornaamste economische argument voor lokale voedselproductie is het positieve effect op de volksgezondheid en de kostenbesparing die dit oplevert. Op basis van onderzoeken als deze zouden zorgverzekeraars zich nog wel eens kunnen ontpoppen tot onverwachte bondgenoten in de transitie naar een meer decentraal, lokaal en duurzaam voedselsysteem.

Zie hier de online versie van het rapport

Jac Smit (1929-2009)

2009-11-18T14:00:00.000+01:00

Een van de vroege voorvechters van stadslandbouw, Jac Smit, is afgelopen zondag overleden.
Lees het in memoriam op City Farmer News hier

De lessen van Happy Shrimp

2009-11-11T15:01:00.010+01:00

Deze zomer is Happy Shrimp failliet gegaan. Happy Shrimp kweekte duurzame garnalen op de Maasvlakte met gebruik van restwarmte van een electriciteitscentrale.

Er waren al langer tekenen dat het niet goed liep met het “Rotterdamse paradepaardje van het groene, duurzaam innovatief ondernemen”, zoals het artikel in FD van vorig jaar, maar het bedrijf pareerde de kritiek, als hier of hier is te lezen.

Nu is dan de stekker er uit getrokken en de website is inmiddels off-line. De redenen zijn nog onduidelijk maar de theorieën lopen uiteen van een verkeerde technische opzet (die als reden werd genoemd om mede-oprichter Bas Greiner te ontslaan) of een slecht management, tot de daling van de dollarkoers.

Er was nog sprake van een doorstart, maar de uiterst deadline hiervoor is inmiddels verstreken.

Gezien het innovatieve karakter van het Happy Shrimp project is het van groot belang dat er een goede evaluatie wordt gemaakt van wat er mis ging. De kans dat het mis gaat is bij dit soort projecten altijd levensgroot aanwezig en de echte winst is de lering die getrokken wordt uit het experiment. Tijdens een mini-lezing vorige week bij de Clean Drinks borrel in Rotterdam noemde mede-oprichter Gilbert Curtessi zelf dat hij achteraf gezien wellicht te weinig kritiek heeft gekregen, terwijl die nu juist zo nodig is voor vernieuwing.

Dat het bedrijf failliet is is jammer, maar de subsidie die er in is gestoken is pas echt tevergeefs geweest als de lessen die dit nog steeds bewonderenswaardige experiment biedt niet worden geleerd. De vraag is wie deze taak op zich gaat nemen.

(Met dank aan razende reporter Antoine Miltenburg.)

Principes en praktijk van compostering

2009-10-28T15:15:00.006+01:00

Tijdens het Rotterdamse Oogst Festival werd door Eetbaar Rotterdam een demonstratie gegeven van verschillende vormen van compostering: De 'gewone' composthoop, wormencompost en wormencompostthee.

De 'gewone' composthoop was deels al voorgecomposteerd en werd in de loop van de dag gevoed met groente-, fruit- en tuinafval, composteerbaar verpakkingsmateriaal, et cetera.

Met dank aan vrijwilliger Angeligue die met de kruiwagen op jacht ging naar alles wat te composteren was. Stadsboer Bas de Groot ruikt of het composteringsproces goed verloopt.

Compost werd door wormen verwerkt tot wormencompost. Op de voorgrond de wormen aan het werk, linksachter de affe wormencompost.

Van wormencompost werd in een oude panty wormencompostthee getrokken in koud water met een beluchtingsapparaatje eronder.

In de kas stond een paneel met Principes en praktijk van compostering. Dit paneel is vanaf nu te downloaden op deze pagina. Zie in de rechterkolom onder Downloads.
Het tijdens het Festival verzamelde composteerbare afval is verplaatst naar de tuin van onze stadsboer Bas de Groot, waar het nu aan het rijpen is om ingezet te worden in een eetbare entree voor een portiekwoning in Rotterdam-Blijdorp

De wormcompostthee is de zondag na het festival ter plekke ingezet om de zieltogende kastanjeboom te steunen.

Polycultuur met vis- en groenteteelt

2009-10-23T12:18:00.001+02:00

In de kas van Eetbaar Rotterdam op het Rotterdams Oogst Festival was onder andere een model van een polycultuur met vissen en groenteteelt te zien. Deze manier van telen wordt ook wel aquaponics genoemd: een combinatie van aquacultuur (visteelt) en hydroponics (telen op substraat). Aquaponics is interessant omdat het een manier is om - met voldoende ervaring - zonder grote investeringen op duurzame manier voedsel kan telen. Door de schaal is het in te passen op de plek waar de grootste behoefte is aan voedsel: in de stad. Water wordt grotendeels hergebruikt. Voedingsstoffen worden toegevoegd als visvoer (dit kunnen bijvoorbeeld wormen zijn - die ook weer een rol kunnen spelen bij het opwerken van compost - maar daarover meer in een volgende post), en vervolgens weer onttrokken als mensenvoedsel, bijvoorbeeld sla en kiemgewassen, zoals in dit model. Alleen de benodigde pompenergie is niet uit het systeem zelf te halen, en moet dus elders duurzaam opgewekt worden. Verder is het een systeem wat veel praktijkervaring vergt, en dus een opstart- en leerperiode.

Simpel gezegd werkt het als volgt (zie afbeelding hieronder): in een bak worden vissen gekweekt (1), die verrijken het water waarin ze zwemmen met hun poep. Dit voedingrijke water wordt door het substraat geleid waarin de groente wortelt (2 en 3) die de voedingstoffen in het water gebruiken om te groeien. Het water wordt vervolgens nagezuiverd, bijvoorbeeld met planten (4) en schoon weer naar de vissen geleid om het zwemwater te verversen (1). En zo voort.

Dit systeem wordt onder andere toegepast bij Growing Power van Will Allen. Er zijn daarnaast ook andere voorbeelden van de kleinschalige low-tech toepassing van dit principe, waarvan wij denken dat het kansen biedt voor Rotterdam. Op City Farmer News staat een mooi overzicht van projecten met een systeem a la Allen: als simpel doe-het-zelf systeem, als educatiesysteem, et cetera.

Binnenkort start een serie op deze blog over kansrijke teelten voor Rotterdam, zoals die ook op het RO festival werden getoond. Hierin zal onder andere ingegaan worden op het bedrijf van Will Allen, maar ook op SPIN farming, forest gardening/ permacultuur, en lichtgewicht hydroponics op daken.

Rotterdamse Oogst op Cineac Milieu TV

2009-10-15T11:22:00.002+02:00

Een korte impressie van het 'Rotterdamse Oogst Festival' is te zien op Cineac Milieu TV. Met hierin een interview met initiatiefneemster Nicole Hoven, een impressie van de stand van Eetbaar Rotterdam en interview met onze enthousiaste ambassadeur Caroline over Eetbaar Rotterdam.

Zie de uitzending hier (voor wie haast heeft: het item begint op 3.50 minuten, het stukje over ER op 9.22 minuten). De uitzending wordt ook een aantal keer herhaald op het 'Rotterdam kanaal'.

Feestelijke aftrap Oranjeboomtuin

2009-10-15T11:08:00.014+02:00

(fotograaf Annemieke Westerink)

Zondag 11 oktober jl. was er aan de Oranjeboomstraat de feestelijke aftrap van wat misschien wel de eerste Buurttuinderij op Rotterdam Zuid mag gaan heten. Dit feest werd mogelijk gemaakt door Woonstad Rotterdam, Sonor Opbouwwerk, Transformers en Walden21.

Het idee van de Oranjeboomtuin is voortgekomen vanuit een vraag van de opdrachtgever Woonstad Rotterdam aan Transformers. In het voortraject is Eetbaar Rotterdam als adviserend orgaan erbij gevraagd. Een van de conclusies uit deze sessie is dat als een project als deze echt wil slagen en ook serieus wordt genomen dat hier dan een Stadsboer bij moet komen die dit begeleid.

Walden21 / Bas de Groot heeft deze handschoen opgepakt en levert in dit project de dagelijkse begeleiding in de vorm van Oranjeboomtuinder Wim Duyvesteyn, waarbij hij ondersteund wordt door Esther Szabo door het geven van creatieve waarnemingsoefeningen over de groei van de gewassen en Bas de Groot voor zakelijke ondersteuning en educatie trajecten.

Zoals de beelden laten zien was het feest een groot succes. Uiteraard zijn er nog wat vragen te beantwoorden en beren van de weg te halen.
Wij hebben de goede hoop dat wij deze kunnen slechten en Woonstad Rotterdam groen licht geeft voor dit project.
Harde doelstelling: de eerste beplanting en zaden zitten voor 1 maart 2010 in de grond en de eerste oogst is dan begin april 2010.

Opening Groenmuseum in Park 16Hoven

2009-10-15T10:41:00.001+02:00

Op zaterdag 17 oktober opent het tijdelijk Groen Museum van Gina Kranendonk haar deuren.

Vanaf 14.00u bent welkom aan de Copernicuslaan 4 in de nieuwe Rotterdamse wijk Park 16Hoven.
De officiële opening wordt verricht door Wim Pijbes, geboren en getogen Overschieënaar en thans hoofddirecteur Rijksmuseum.

Het Groenmuseum zal t/m 8 november ieder weekend van 12.00u tot 16.00u en voor speciale gelegenheden geopend zijn.Meer informatie op http://zomerpark16hoven2009.blogspot.com/

Foto's Rotterdams Oogst Festival

2009-10-08T14:44:00.000+02:00

Op de website van Rotterdamse Oogst is nu een fotoreportage te zien, gemaakt door Paul van der Blom en Leon van Geest.

Growing Power in Afrika - Mensen helpen hun lokale hulpbronnen te gebruiken

2009-10-07T00:24:00.000+02:00

Terwijl urban farming in de USA steeds vaker een rol speelt in gezonde voeding van de urban poor , gaat Growing Power van urban farmer Will Allen haar benadering nu ook toepassen in Afrika. Onder de vlag van het Clinton Global Initiative zal de organisatie kijken of haar manier van werken ook naar de Afrikaanse context (Zuid-Afrika en Zimbabwe) vertaald kan worden. Zoals Erica Allen het in dit artikel verwoordt:“Overall, it’s about helping people use their resources to build soil and grow food.”
Het project wordt door Allen beschreven als een culturele uitwisseling. Interessant in dat opzicht is dat het polycultuursysteem van Growing Power dat visteelt en groenteteelt combineert een adaptatie is van polycultuursystemen zoals die al heel lang in Azie worden toegepast. Het past daarmee in een stroming binnen de landbouw die in polycultuursystemen antwoorden zoekt voor de ontwikkeling lokale, plaatsgebonden landbouw die een hoge opbrengst combineert met gebruik van lokaal kapitaal: aanwezige mensen, kennis en natuurlijke (of stedelijke) omstandigheden. Een ander voorbeeld hiervan is het werk van de ZERI Foundation.
Het project van Growing Power zal in eerste instantie bekijken hoe nu ter plekke landbouw wordt bedreven en met name wat de lokale 'vermogens, hulpbronnen, lacunes en behoeftes' zijn. Vervolgens zullen Growing Power en haar partners in zuidelijk Afrika kijken 'hoe ze hun productiesystemen kunnen aanpassen aan de lokale natuurlijke en menselijke hulpbronnen ter plekke'. Het project kan daarmee een interessante bijdrage leveren aan de discussie over voedselproductie voor onze overbevolkte planeet en hoe het westen een (meer bescheiden) rol kan spelen in de ontwikkeling van gepaste (op de locatie toegespitste) oplossingen in andere delen.

Minister Verburg omarmt stadsboeren

2009-09-29T12:36:00.003+02:00

Het idee van stadsboeren in Nederland wordt nu ook door de minister omarmd. In het kader van de week van de smaak in Amsterdam bij het symposium over Stad Land arrangementen hield minister Gerda Verburg een speech waarin ze stadsboeren expliciet noemde in relatie tot (het belang van) duurzame voeding en productiemethoden. Ze zei onder meer: "Ik wil ook graag jongeren zien die hun diploma stadboeren halen." en:"Goede boeren in de stad en toekomstgerichte boeren op het platteland schrijven een toekomst voor een dynamische en gezonde samenleving."

Stadsboer op LlinkRadio 1 programma Atlas

2009-09-25T14:17:00.004+02:00

Eetbaar Rotterdam heeft als het om media aandacht gaat niet te klagen.
Zo werden we ook op het Rotterdams Oogstfestival benaderd door Llink en Milieurradio.

voor hen die dit willen beluisteren.

Atlas podcast 1 ongeveer op de helft

Milieuradio (volgt hopelijk snel)

Rotterdamse Oogstfestival een succes

2009-09-21T14:14:00.014+02:00

Met veel plezier hebben wij afgelopen zaterdag op het Rotterdamse Oogst Festival gestaan. (Welkom aan nieuwe lezers die naar aanleiding van onze stand voor het eerst deze website bekijken!).
De stand is mede mogelijk gemaakt door Rotterdams Milieu Centrum en de Gimsel Groenpas.
Verder willen we Marja, Caroline en Angelique bedanken voor hun hulp gedurende de dag.
Binnenkort volgt een uitgebreider verslag met foto's van het festival. Ook de informatie die op de panelen in onze kas te zien en te lezen was zullen we op veler verzoek in de komende tijd op de website zetten. Bij deze alvast een paar foto's.

Ons polycultuursysteem (met combinatie van vis- en slateelt) trok veel bekijks

Organisch afval werd opgehaald en verwerkt in onze composthoop.
Zo werd de voedselkringloop op het festival gesloten.

Kinderen waren erg geinteresseerd in de wormencompost

Een goed gesprek over het trekken van wormcompostthee
(Foto's: Birgitte Louise Hansen)

ER eerste hulp bij Oogstfestival

2009-09-13T22:43:00.003+02:00

Hulp gevraag bij activiteiten Eetbaar Rotterdam op het Rotterdams Oogst Festival

Op zaterdag 19 september zal het Rotterdams Oogstfestival plaatsvinden.
Eetbaar Rotterdam zal ook met een stand aanwezig zijn.
Binnen deze stand willen wij inzoomen op 2 van onze thema's
-de mogelijkheid voor ondernemen in binnen de agrarische sector in de stad
-en kringlopen (oa polycultuur vis/ bladgewas systeem) en composteren

Voor dat laatste vragen wij jullie hulp (zie ook), omdat en aantal van op die dag (gedeeltelijk) afwezig ivm andere verplichtingen.

We gaan ter plekke op die dag met groenafval, stro/ ,mest die op het festival aanwezig zijn een composthoop opzetten.
Deze activiteit willen we enigszins presenteren als een act. Door met kruiwagens en in Groene Overalls met ER logo over het plein rijden om dit afval te verzamelen.
Daarnaast moet de stand bemand blijven.

Wie wil ons hierbij helpen?
Als dank zorgen wij uiteraard voor eten/ drinken en een gezellige dag.
Graag van te voren even melden via onderstaande mogelijkheden voor tijdstip en het doorgeven van je maat voor de overalls.

Met vriendelijke groet,
Namens Eetbaar Rotterdam

Bas de Groot

Lid - Eetbaar Rotterdam

06-28187795
info.walden21@gmail.com

Eetbaar landschap

2009-09-09T21:56:00.007+02:00

Het oogstseizoen is begonnen. Volgende week is hier in R'dam het Rotterdamse Oogst Festival en komend weekend wordt de manifestatie Eetbaar Landschap in Tilburg afgesloten met een Oogstfeest. Op uitnodiging van ontwerper Ester van de Wiel hebben zes kunstenaars tools ontwikkeld om de smaak van het landschap van de voormalige waterzuivering Moerenburg te kunnen proeven, met als resultaat onder andere een landschapsbar en een wandelende brouwerij. Op zaterdag 12 september kunt u overnachten op Camping Moerenburg en o.a. een eetbare wandeling maken. U kunt ook gewoon op zondag 13 september komen voor het Oogstfeest.

Mocht Tilburg te ver zijn of mocht u om een andere reden niet kunnen, dan is het goed om te weten dat Eetbaar Landschap ook op Rotterdamse Oogst te gast zal zijn(zie onderaan pagina).

Gedicht bij uitreiking Groenpas van Alexis de Roode

2009-09-04T21:06:00.007+02:00

Bij de uitreiking van de Groenpas aan "stadsboer" Bas de Groot, werd het programma ook opgeluisterd met een geweldig mooi, indrukwekkend, misschien wel wat zwartgallig (wat ik overigens erg kan waarderen) gedicht.
Voorgedragen door de dichter zelf. Alexis de Roode

bio: Alexis de Roode debuteerde in 2005 met de dichtbundel "Geef mij een wonder", die werd genomineerd voor de Buddingh'-prijs. In 2008 volgde de bundel "Stad en Land", die werd genomineerd voor de J.C. Bloem-prijs. Zie ook www.alexisderoode.nl

Schepping van hemel en aarde, week 2

‘Zie, ik geef u al het zaaddragend gewas op de hele aarde, met alle bomen, die zaadvruchten dragen; die zullen u tot voedsel dienen.’ Genesis I:29

In het begin schiep de mens zich een beeld van hemel en aarde.
De hemel was hoog in zijn ogen, de aarde groot en gevaarlijk.
Chaos drong zich in zijn geest en leegte zweefde in zijn maag.
De mens sprak: Laat er een grens zijn. En hij trok een grens.
Wat aan de ene kant van de grens lag, noemde hij tuin.
En wat aan de andere kant van de grens lag, noemde hij wildernis.
Zo werd het avond en morgen: de eerste dag.

De mens sprak: Laat de dieren en planten in de wildernis
door God verzorgd worden, want hij heeft ze gemaakt.
Maar de dieren en planten in de tuin zijn van mij.
Ik zal ze koesteren en verzorgen, zij zullen mijn tuin verrijken.
Zo geschiedde. De planten en dieren in de tuin noemde hij: voedsel.
En de planten en dieren in de wildernis noemde hij: natuur.
Weer werd het avond en morgen: de tweede dag.

De mens sprak: De dieren en planten behoren aan mij,
maar zij gehoorzamen aan tijd. Ze bloeien in de lente
en geven zaadvruchten in de herfst. De vogels leggen
eieren naar hun aard, maar in de winter doen ze niks.
Ik zal de planten een huis van glas geven
en in de kippenstal zal ik een licht branden.
Zo geschiedde. De mens at aardbeien
toen het sneeuwde, en eieren op de kortste dag.
Weer werd het avond en morgen: de derde dag.

De mens sprak: Mijn tuin gehoorzaamt mij
het hele jaar, maar werkt slechts half zo hard als ik.
De trage planten voeden zich met trage aarde.
De dieren groeien traag zoals de planten die ze eten.
Laat er kunstmest en krachtvoer zijn!
En er was kunstmest en krachtvoer.
De planten en dieren versnelden hun groei.
En de mens zag dat het goed was.
Weer werd het avond en morgen: de vierde dag.

De mens sprak: Laat mijn tuin vruchtbaar zijn
wanneer ík het wil. Want de planten en dieren
planten zich lukraak voort, zonder te denken
aan mijn behoeftes. Ik moet pasgeboren kalfjes
weghalen bij de koe, ik moet kippen van hanen scheiden.
De planten zal ik zaadloos vermenigvuldigen
en het zaad van stieren zal ik opvangen.
Zo zal geen kalf geboren worden buiten mijn wil.
Aldus geschiedde. En de mens zag dat het goed was.
Weer werd het avond en morgen: de vijfde dag.

De mens sprak: van de wieg tot aan het graf
zijn dieren en planten gehoorzaam aan mij,
maar in het zaad dat zij verspreiden
huist de anarchie. Het mengt zich naar eigen aard
en waait de tuin uit. Ik zal het zaad openbreken
en veranderen. Het zal míjn zaad zijn. En het zaad
van dit zaad, en alles wat groeit uit dit zaad, alles
zal van mij zijn, van generatie op generatie.
Aldus geschiedde. En de mens zag dat alles,
wat hij gemaakt had, zeer goed was.
Zo werd het avond en morgen: de zesde dag.

Nu was de tuin van de mens voltooid.
En toen hij op de zevende dag al het werk zag,
dat hij verricht had, rustte hij uit. Hij rustte uit
en keek uit over zijn tuin, terwijl hij pitloze druiven at.
Hij dronk melk van koeien met ontstoken uiers.
Hij zag kale kippen en varkens met afgebeten staarten.
Hij zag de bijen bij zwermen sterven in zijn tuin.
Lang keek hij om zich heen. En hij zag - Goed,
zei hij. Goed. Het was het experiment waard.
Jammer. Helaas. Morgen begin ik opnieuw.
Maandag. De derde week. Het is nog altijd lente.

Nog een link naar Alexis zijn site en zijn mening over Gentech en Monsanto.
http://www.alexisderoode.nl/stopmonsanto.html

ER roert zich in het Debat!

2009-09-04T10:38:00.008+02:00

Schitterende foto van Jan Willem bij artikel Resource op de Marconistrip (foto Michel Mees)

Jan Willem van der Schans, "actie-onderzoeker" bij WUR-LEI en lid van Eetbaar Rotterdam heeft recentelijk 2 bijdragen geleverd aan het Stadslandbouw/ Food-miles debat in het WUR-blad Resource en bij Foodprint op het innovationfoodblog.

Hieronder vind je links naar beide bijdrage

Artikel Resource: Boeren in de Stad

You Tube filmpje Trends in Food Blog nav afsluiting Foodprint tentoonstelling

Groenpas voor Eetbaar Rotterdam

2009-08-31T10:57:00.014+02:00

Biologische speciaalzaken introduceren groenpas voor belastingvrij winkelen

Op vrijdag 4 september as. neemt Bas de Groot als Lid van Eetbaar Rotterdam en stadsboer in spe en eerste Nederlander de Groenpas in ontvangst bij de Feestelijke aftrap van dit initiatief bij de Groene Passage in Rotterdam

Op 5 september is de Groenpas voor elke klant te verkrijgen!

De groenpas is een initiatief van de Stichting Promotiebureau Biologische Speciaalzaken, waarin winkeliers en groothandels samenwerken om te zorgen dat winkeliers en consumenten elkaar de komende jaren gaan helpen om de markt voor biologische producten verder te laten groeien. Met de groenpas kan de verduurzaming in de keten op het gebied van transport en energieverbruik worden versneld, evenals de introductie van nieuwe smaakvolle rassen en gezonde producten uit de eigen omgeving.

Het concept van de groenpas is eenvoudig: Voor een bedrag van 100 Euro per jaar krijgt de consument .‘belastingvrijkorting’ Dat betekent 6% korting op alle producten in de deelnemende winkels. Dit percentage staat symbool voor de BTW die de winkelier op dit moment moet afdragen aan de omzetbelasting, terwijl biologische productie het milieu nauwelijks belast. Met deze kortingsactie willen de winkels ook een signaal afgeven naar de politiek om de oproep van Biologica en maatschappelijke organisaties als Natuur en Milieu en Milieudefensie te volgen en de BTW op biologische producten af te schaffen.

De winst voor consument en winkelier van de groenpas is dat de winkelier voor zijn investeringen niet naar de bank hoeft en het rentevoordeel middels kortingen teruggeeft aan de klant. Twee keer voordeel dus: de winkelier kan extra in duurzaamheid investeren dankzij de bijdrage van de consument en de klant heeft al gauw een beter rendement voor zijn/haar geld dan bij de bank en kan daardoor vaker en goedkoper biologische producten kopen.
Als welkomstkado ontvangen deelnemers aan de groenpas de bestseller van Michael Pollan: ‘Een pleidooi voor echt eten’ met eenvoudige regels voor gezond eten, zoals ‘Eet nooit iets wat je grootmoeder niet als voedsel zou herkennen’.

Groene Passage zal een deel van het met deze actie verkregen bedrag investeren in de activiteiten van Eetbaar Rotterdam om agrarische productie in Rotterdam te starten.

Eerste Hulp bij Composteren voor Rotterdamse Oogst

2009-08-31T10:34:00.005+02:00

Eetbaar Rotterdam vraagt u om de handen uit de mouwen te steken

beste stadslandbouw geïnteresseerden,

AS. Zaterdag 5 september gaat Eetbaar Rotterdam aan de slag met het maken en vullen van compostbakken voor de stand van Eetbaar Rotterdam op het Rotterdams Oogstfestival. Dit zal plaatsvinden te Rotterdam-Blijdorp.
Op deze locatie zullen de bakken tijdelijk staan, waarna ze op 18 september zullen verhuizen naar het Heemraadsplein, de locatie van het festival.

In deze 2 weken zal ik de gemaakte hoop meerdere malen omzetten, zodat het composteringsproces al goed op gang is, waarna op het festival compostwormen dit mogen afmaken.
De overige bakken worden op het festival gebruikt om gft afval, houtsnippers en dierlijke mest van de locatie van het festival op die dag op locatie te composteren.

Als je komt helpen ,wat kan je dan meenemen:
-handschoenen
-veiligheidsbril
-snoeischaar
-gft materiaal (ongekookt en zonder sauzen etc) resten van je plaatselijke groentenboer
-vers gemaaid gras
-snoeiafval
-dierlijke mest (konijnenhok incl. stro, maar geen kattenbak inhoud)
-hamer(s)
-nijptang
-riek (hooi of spitvork)/ schep (bats)
-pallets ea. houten latten

Voor een klein hapje en drankje wordt gezorgd.

Start om 14.00 en het zal duren tot 18.00
doel is minimaal 2 compostbakken te maken en er 1 te vullen.
(C/N =30/20 op 1)

Mocht je mensen weten die dit leuk vinden, vraag dan of ze meegaan.
Eetbaar Rotterdam kan alle hulp gebruiken (ook tijdens het festival)

Voor meer informatie en opgeven/ locatie kan je contact opnemen.
info.walden21@gmail.com
06 28 18 77 95

Met vriendelijke groet,

Bas de Groot

Lid - Eetbaar Rotterdam

06-28187795
info.walden21@gmail.com

Opendag Warmonderhofbedrijven

2009-08-27T21:38:00.003+02:00

OPENDAG BD-BEDRIJVEN 30 AUGUSTUS

De vier BD bedrijven van Warmonderhof houden opendag op zondag 30 augustus 2009. Op deze dag is iedereen welkom, van consument tot aspirant leerling. Het is vooral een landbouw-praktijk doe-dag, waarop je prima de sfeer van Warmonderhof kunt ervaren. Voor meer informatie:

klik hier en door op open-doe-dag

In september van dit jaar start er met de Warmonderhofopleidingen als Penvoerder een KIGO (Kennis Innovatie Groen Onderwijs) stadslandbouw waar Eetbaar Rotterdam als Vragende partij bij betrokken is.

zie 1, 2 & 3

Bijen doen het goed in de stad

2009-08-26T13:16:00.006+02:00

Photo by Franco Zecchin. Stadsimker in Parijs
Is de stad de redding van de bijen? Terwijl langzamerhand meer bekend wordt over de oorzaken van de toegenomen bijensterfte wereldwijd (die ook Nederland zorgen baart) , blijkt dat bijen het in de stad erg goed doen, zoals projecten in Parijs, Los Angeles en in Vancouver laten zien.

2009-08-26T10:17:00.001+02:00

18 & 19 september, Heemraadsplein, Rotterdam
Rotterdamse Oogst Festival
Een cultureel culinair feest van boeren en buren.

Het Heemraadsplein verandert tijdens het Rotterdamse Oogst festival in een grootstedelijk boerenerf met een bonte mix van het beste en lekkerste dat regio en stad elkaar te bieden hebben. Ambachtelijke en biologische producten van boeren en smaakmakers uit de stad, (zoete) smaken uit de wereldkeuken, eetbelevenissen als het Rotterdamse Oogst Diner, verschillende smaak- en kookworkshops, oogstkunst en boerendesign. Toegang is gratis.

Met film (Made in Detroit) en borrel op vrijdagavond.
Een boeren-en burenmarkt met zo’n 40 kramen vol ambachtelijke en biologische producten uit stad en regio.
Smaken uit de Rotterdamse wereldkeuken in proeverijen (Rotterdams gedistilleerd in cafe Vanouds), workshops (pesto’s maken van onkruid met Caroline Zeevat) en demonstraties (amsoi pekelen, geheime kruidenmixen van Rotterdamse chefs).
Smaakvertellingen (Linda Roodenburg en veel meer) en diverse live muziekoptredens door jong Rotterdams talent.
Kunstenaars en vormgevers (De kleur van groente door Raw Color, Mobiele kruiden apotheek van Annechien Meier, realistisch boerderijkleurplaten van Christien Meindertsma).
Speciaal voor de kinderen: (Eefje Wentelteefje, Pluk en Proef, Melk een koe!) Zaterdagavond wordt het festival afgesloten met het eerste Rotterdamse Oogst diner.

Kijk voor het volledige programma op: www.rotterdamseoogst.nl

Het Rotterdamse Oogst Festival wordt mede mogelijk gemaakt door: Delfshavense duiten (Deelgemeente Delfshaven), VSB Fonds, Ontwikkelingsbedrijf Rotterdam, DCMR, Stichting Volkskracht, Rabobank Rotterdam, Ministerie van LNV, Van Leeuwen Van Lignac, Rotterdam idee( SBAW) , Ondernemersvereniging Nieuwe Binnenweg, Rotterdam Festivals, Dienst Kunst en Cultuur Gemeente Rotterdam.

Laatste Weekend Foodprint Tentoonstelling

2009-08-21T12:40:00.004+02:00

Hugo Schuitemaker
kunstenaar, innovatieve visdistributie 'Zeeliefhebbers' (zie foto hierboven/ bron blog FP Stroom))

Zondag as. wordt de Foodprint tentoonstelling van Stroom Den Haag op een feestelijke wijze afgesloten.
Dus voor ieder die nog niet is geweest de laatste kans om dit te gaan zien.
Van 15.00- 17.00 is er naast de tentoonstelling nog een programma, waar ook "onze actie Onderzoeker en lid van Eetbaar Rotterdam" Jan Willem van der Schans een belangrijke rol speelt.

Meer informatie over dit programma
link hier

Vis 'n Chips: feestelijke afsluiting van de Foodprint tentoonstelling!
Zondag 23 augustus 2009
Tentoonstelling: vanaf 12:00 uur
Speciaal programma vanaf 15:00 uur
Entree: € 5,-
Aanmelden via: foodprint@stroom.nl
Locatie: BINK36, Binckhorstlaan 36, Den Haag

Mocht u niet kunnen de Foodprint Manifestatie duurt nog tot december 2010.
Van verdere activiteiten zullen wij u via dit blog van op de hoogte houden.

Agriculture 2.0 - Stadslandbouw als investeringskans

2009-08-17T23:29:00.005+02:00

Via de uiterst interessante Doors of Perception Mailinglist van John Thackara (meld je hier aan) werden we geattendeerd op een bijeenkomst op 17 september in NewYork waar duurzame agrarisch ondernemers worden voorgesteld aan potentiele investeerders. Onder de uitverkoren start-ups 'urban farmers' als SPIN-Farming en BrightFarm Systems.
Uit de nieuwsbrief van Thackara:

IS URBAN FARMING THE NEW DOT COM?
Emergency appeals are not a long-term solution to Mud Baron's situation - nor to myriad other social programmes for which government funding is collapsing. In the US, a first response has been to start a business to fill the gap. A September event in New York, Agriculture 2.0, will introduce alternative agriculture entrepreneurs to investors. Organizer Roxanne Christensen (medeoprichter van SPIN-Farming, PdG) says innovators are developing profitable models for sustainable alternatives to industrial agriculture that "can help create a post-industrial food system that is less resource intensive, more locally-based, and easier to monitor and control". The perkily-named start-ups include BrightFarm Systems, SPIN-Farming, Virtually Green, Aquacopia, NewSeed Advisors.
17 September, New York City.

Goedemorgen Nederland "Boeren in de Stad"

2009-08-13T10:51:00.006+02:00

Op Vrijdag 31 juli heeft Bas de Groot van Eetbaar Rotterdam een interview gehad met Marielle Beers verslaggever van het KRO Programma Goedemorgen Nederland op de Marconistrip. Een verkorte weergave van dit interview is onderdeel van de Serie "boeren in de stad" waar de uitzending over Eetbaar Rotterdam de laatste aflevering van is.

Afl. 1: Stadsboerderij Almere

Beluister dit fragment (10-08-2009)

Sinds 1996 hebben Tineke van den Berg en Tom Saat een biologische boerderij in Almere. In de recreatiegebieden rondom de stad telen zij hun peultjes en aardappelen en tijdens het schooljaar leren ze stadskinderen waar de melk vandaan komt. De koeienstal staat daarom ook altijd open voor bezoekers, waaronder ook verslaggever Marielle Beers.

Afl. 2: Varkens in de stad

Beluister dit fragment (11-08-2009)

We zijn vergeten waar ons eten vandaan komt. Met de manifestatie Foodprint herinnert kunst en architectuurcentrum Stroom ons er aan dat karbonade varkensvlees is. .. Door een varkenshouderij te bouwen in Den Haag komen mensen weer in contact met de bron van voedsel.

Afl. 3: Lokale producten

Beluister dit fragment (12-08-2009)

Je kunt in de supermarkt gewone producten kopen of biologische. Als het aan Drees Peter van de Bosch en Willem Treep ligt komt daar binnenkort nog een variant bij: het lokale product. De twee oudwerknemers van unielever startten twee maanden geleden met hun bedrijf Willem en Drees. Inmiddels liggen er in Amersfoortse supermarkten kistjes met lokale aardappels, kersen en spercieboontjes. Vanmorgen stonden ze nog op het land van boer Gert Verweij.

Afl. 4: Eetbaar Rotterdam

Beluister dit fragment (13-08-2009)

Stadsboerderijen zijn in opkomst. Vaak gaat het dan om een uitgebreide kinderboerderij waar veel aandacht is voor zorg en educatie. Maar in Rotterdam gaan ze het anders doen. Onder de naam Eetbaar Rotterdam zetten stadsbewoners van diverse pluimage zich in voor hoogwaardige akkerbouw midden in de stad. Een van hen is Bas de Groot en hij neemt Marielle Beers mee naar zo’n potentieel stukje bouwgrond...

Het land van Kok

2009-08-07T08:57:00.003+02:00

Nav de documentaire die ik gisteravond op Nederland 2 heb gezien, blijkt dat Het verhaal van de Familie Kok nog meer te maken heeft met stadslandbouw dan van tevoren aangenomen.
zie uitzending gemist

De Maatschap Kok wordt sinds de jaren 60 langzaam aan omgeven door woningbouw van de Gemeente Amersfoort.
Paradoxaal genoeg zijn er diverse grote steden die Landbouw in en rond hun stad aan het stimuleren zijn. Amersfoort daarentegen wil de grond van de Familie Kok voor woningbouw gebruiken. Iets wat aan het eind van de Documentaire uiteindelijk via een verkoop aan een projectontwikkelaar, maar met de afspraak nog 25 jaar te kunnen boeren lukt.

De gemeente Amersfoort pakt hier terug op oude plannen die al sinds de jaren 60 gemaakt zijn. Ondertussen leven we in een nieuw millennium, waar er op een nieuwe manier naar landbouw en voeding in relatie tot de stedelijke omgeving wordt aangekeken. "Amersfoort; misschien weer eens je plannen heroverwegen?!"

Nog een aardig punt in de documentaire is het Omega 3 en 6 verhaal in de biologisch dynamische melk en het bezoek van de meer van Campina. Hierna is er een kort shot van de reclame van Campina op de tv, waar hier op wordt teruggegrepen.
Het Gangbare antwoord op het Omega 3 & 6 verhaal van Boer Kok is het bijvoeren van koeien met lijnzaad/olie en visolie, maar dat is weer een ander verhaal......
Onderzoek Louis Bolk "meer goede vetzuren in biologische melk"

De Documentaire is overigens voor 15 euro te bestellen bij de filmmakers via een mail: schoonhovenprod@zonnet.nl of per post Crocusstraat 12, 3812 WH Amersfoort

Boer Kok

2009-08-04T13:28:00.005+02:00

Donderdag 6 augustus as. wordt er bij Holland Doc op Nederland 2 de documentaire "de kleine oorlog van Boer Kok" uitgezonden. Om 22.45.

Boer Kok is een van die boeren die vanuit zijn overtuiging (soms tegen beter weten in) vasthoudt aan zijn keuzes.

Zo was en is hij tegen het injecteren van mest in de grond.
Eind jaren 90 werd dit verplicht ivm ammoniak en CO2 uitstoot. Veel van de machines die hier toen voor werden gebruikt injecteerden dit op dusdanige wijze in de grasmat dat de grasmat afstierf als ook het bodemleven.

Boer Kok reedt zoals altijd de potstalmest over het land uit. Wat goed is voor het bodemleven.
Oa door mensen als hij blijft de discussie levendig en getoetst aan de werkelijkheid.

Waarom dit bericht op een stadlandbouwblog ?!

Naar verwachting zal stadslandbouw ook tegen wet -en regelgeving oplopen die landbouwactiviteiten in een stedelijke omgeving bemoeilijken, laat staan nieuwe innovatieve vormen. Ook dit vraagt dus geduld en doorzettingsvermogen.

Bij deze spreek ik de wens uit; dat ook wij (stadslandbouwers) enige boeren koppigheid en lange adem kunnen opbrengen om te realiseren waar we van overtuigd zijn dat goed is.

In ieder geval; Ga dit zien!

Link naar Holland Doc

Tilburg Food Strategy

2009-07-29T20:32:00.003+02:00

Wat ze overzee in de VS, Canada en Londen kunnen, kan ook in Nederland.
Simone Plantinga Studente aan de WUR gaat hier onderzoek naar doen voor de Brabantse Milieu Federatie.
Zie Persbericht onder:

Tilburg, 29 juli 2009

VOEDSEL LIJMT VERSNIPPERT BELEID

Studente Simone Plantinga gaat, in opdracht van de Brabantse Milieufederatie en in samenwerking met de Provincie Noord-Brabant, onderzoeken wat de mogelijkheden zijn voor een integraal voedselbeleid in de Provincie Noord-Brabant. Ze voert dit onderzoek uit in het kader van haar afstudeerscriptie aan de Wageningen Universiteit. Het onderzoek wordt uitgevoerd in verschillende fases van juli tot en met december 2009.

Voedsel biedt een interessante ingang voor beleidsintegratie. Niet alleen raakt onze moderne voedselvoorziening aan verschillende beleidsterreinen, waaronder landbouw, transport en infrastructuur, natuur, milieu en gezondheid. Maatschappelijke problemen met voedsel gaan vaak ook verder dan een enkel beleidsterrein. Overgewicht is bijvoorbeeld gerelateerd aan gezondheid, maar raakt bovendien aan educatie en de beschikbaarheid en samenstelling van ons voedsel. De huidige sectorale insteek van overheidsinstanties biedt weliswaar altijd duidelijkheid over waar en bij wie de verantwoordelijkheid ligt, maar dreigt als geheel toch vaak onsamenhangend te blijven en suboptimaal. Voor duurzame ontwikkeling is echter juist een integrale aanpak geboden bij de grote maatschappelijke uitdagingen van deze tijd. Voedsel kan daarbij een verbindende rol spelen. Ondanks de complexiteit van het moderne voedselsysteem en het gebrek aan betrokkenheid van velen daarbij is er immers een grote gemene deler die ons allemaal verbindt: iedereen eet, liefst elke dag weer opnieuw.

Door een literatuuronderzoek te doen en door het voeren van interviews met diverse partijen hoopt Simone een voorstel te ontwikkelen waarmee een stad als Tilburg aan de slag kan om een voedselbeleid op te zetten dat bijdraagt aan duurzame ontwikkeling. Het onderzoek wordt in december afgesloten met een publieke presentatie in Tilburg.

Als belangrijk voorbeeld maakt Simone gebruik van het in de VS en Canada beproefde concept ‘Food Policy Council’ (FPC). Binnen Europa zet Londen de toon sinds enkele jaren met een eigen voedselstrategie. Het is een aanpak die ook bij enkele Nederlandse steden voorzichtig navolging vindt. Een FPC is een breed maatschappelijk netwerk of platform waarin verschillende prominente personen plaatsnemen die belang hebben bij een goed ontwikkeld regionaal voedselsysteem. Dit zijn bijvoorbeeld mensen uit de gezondheidsector, landbouw, natuur- en milieuorganisaties, bestuurders, ambtenaren, voedselverwerkende bedrijven, transportsector, horeca en consumenten. Het samenbrengen van verschillende meningen en ideeën over voedsel in een transparante omgeving leidt tot duurzame en maatschappelijk gedragen oplossingen voor een breed scala van vraagstukken die gerelateerd zijn aan onze stedelijke voedselvoorziening. Een FPC kan daarmee als brug fungeren tussen verschillende partijen en maatschappelijke initiatieven en de overwegend sectoraal ingestelde overheid. Een succesvol voorbeeld is de in 1991 opgerichte Toronto Food Policy Council in Canada.

De Brabantse Milieufederatie wil op het terrein van dit soort innovatieve benaderingen een initiator zijn en een stimulerende rol vervullen. Voor de Provincie Noord-Brabant geldt dat dit onderzoek aansluit bij een veranderende kijk op maatschappelijke sturing en beleidvorming. Tijdens dit onderzoek wordt Simone begeleidt vanuit de leerstoelgroep Rurale Sociologie van Wageningen Universiteit, de BMF en de Provincie Noord-Brabant.

Will Allen in Trouw

2009-07-17T15:35:00.004+02:00

Vandaag staat in de Trouw een artikel over Will Allen en over Paula Sobie die te gast waren op het Foodprint-Symposium in Den Haag en de dag erna in Rotterdam hun verhaal hielden op een bijeenkomst in Rotterdam georganiseerd door Eetbaar Rotterdam in samenwerking met het LEI.
ER en LEI namen ook het initiatief voor een excursie door het Westland met Allen en Sobie .

Artikel over Allen in de NY Times hier
Eerdere berichtgeving over Allen op deze blog hier
Foto's van Paula Sobie op Foodprint hier
Interviews op Foodprint met onder andere Allen op de VPRO-blog Eeuw van de stad
Eerdere artikelen over stadslandbouw in Trouw hier

Bolvormige stadskas

2009-07-14T10:58:00.003+02:00

Op inhabitat.com is weer een mooi voorbeeld van hoe architecten bezig zijn met de toekomst van stad en wat dit voor invloed heeft op onze voedselvoorziening. Een Zweeds-Amerikaans bedrijf, Plantagon, heeft een bolvormige kas in ontwikkeling waarin een hellingbaan ligt die als landbouwgrond gebruikt kan worden. Volgens hun woorden zou elke kas zichzelf terug kunnen verdienen met de opbrengst die gemaakt wordt met de groenteteelt.

Ze vertellen nergens hoe het systeem werkt, maar met behulp van ingenieursbureau Sweco zouden alle kinken uit de kabel moeten zijn. In slechts drie jaar tijd zouden ze een eerste boerderij willen hebben staan. We zijn benieuwd!

Landbouw & Zorg natuurlijk in de Stad

2009-07-10T08:39:00.003+02:00

Opleiding voor (stads)zorgboer

Stadslandbouw kan vele diensten aanbieden. Een van die diensten is (arbeidsmatige) dagbesteding voor mensen met een zorg- of hulpvraag. Deze diensten zijn beter bekend onder de naam zorgboerderij.
De stad leent zich hier natuurlijk uitstekend voor. Vanwege de grote concentratie aan mensen is de concentratie van de doelgroepen aan wie deze diensten aangeboden kunnen worden dan ook groot. Tevens is een van de struikelblokken binnen de Landbouw & Zorg het vervoer naar de boerderij. In een stad met vele mogelijkheden van transport en kortere afstanden is dit probleem snel overwonnen.

Op verschillende stadsboerderijen in Nederland worden deze diensten dan ook aangeboden, maar ook kleinere initiatieven.

kijk maar op hun sites.
Caetshage
Genneperhoeve
Mens en Tuin

Nu vraagt het werken met deze groepen nog al wat van je als ondernemer.
Daarom wordt er op meer plekken in Nederland de opleiding tot medewerker/ondernemer agrarisch zorgbedrijf aangeboden.

Ondergetekende werkt als regio coördinator voor de Warmonderhofopleiding in de regio Groene Hart. Welke de opleiding in 2010 op 4 locaties wil gaan aanbieden.

Meer informatie over deze opleiding en de locaties waar de warmonderhof deze aanbiedt vindt u op
www.warmonderhof.nl

Zelfetende Tafel

2009-07-03T16:14:00.005+02:00

Bij deze de eerste bijdrage van John Bosma, die vanaf nu regelmatig zal berichten over design en aanverwante zaken op het gebied van stedelijke landbouw en voedselvoorziening :

Een visie van duurzaamheid is, dat meubels zo lang mogelijk mee gaan. Op deze manier verspillen ze minder grondstoffen en energie. Ate Atema van Atema Architecture uit New York betwijfelt hardop of die filosofie de juiste weg is naar eco-verlichting. Deze Zelfopetende tafel ((Auto-Cannibalistic Table) is bedoeld als tijdelijk object. De tafel is gemaakt van eierdozen welke met meellijm op elkaar geplakt zijn. De tafel is vervolgens beplant met kruiden. Deze kruiden kunnen worden geoogst terwijl ze nog groeien. Op deze manier kan er gegeten worden waar ook gegroeid wordt en geoogst. Het is de bedoeling dat de planten de tafel weg eten.

De in Nederland geboren Ate verteld dat in de natuur, middelen constant onderhevig zijn aan recycling middels composteren en zich daarna opnieuw vormt. Door mensen gemaakte objecten in het verleden en het heden proberen deze cyclus tegen te houden. In plaats van statische aanwezigheid, de Zelfetende Tafel omhelst het feit dat de natuur in een oneindige cyclus bevindt van hergebruik van materie en energie.

De tafel maakte deel uit van de InDisposed exhibition in Studio-X te New York City ( curatoren: Jen Renzi en Dan Rubinstein) en zal binnenkort worden geëxposeerd op de InDisposed exhibition te Los Angeles.

Ate Atema (www.atemanyc.com/ )
Zelfetende Tafel (Auto-Cannibalistic Table) (2009)

Van 24 juni t/m 10 juli geëxposeerd op de InDisposed exhibition te Los Angeles, USA.
http://indisposednyc.com/

Foodprint Den Haag. Paula Sobie. Vrijdag 26 juni

2009-06-27T09:03:00.004+02:00

Paula Sobie haar presentatie over Spin- Farming bij Foodprint
(later meer)

Bezoek aan het Westland met Will Allen & Paula Sobie. donderdag 25 juni

2009-06-27T08:53:00.008+02:00

bij Bijo

Bij Fieldlab/demokwekerij

Later volgt de tekst bij deze foto's

Ipv tekst een link naar de VPRO Blog "eeuw van de stad waar een intervieuw met Will Allen is te horen.

link

Nog enkele dagen: Will Allen in Rotterdam

2009-06-23T17:30:00.003+02:00

Lezing Stadslandbouw. Urban farming as business concept
Met gastspreker Will Allen, onderscheiden ondernemer en pleitbezorger stadslandbouw , Milwaukee Wisconsin USA.
Will Allen is oprichter en Chief Executive Officer van Growing Power.

Lokatie: Rotterdam, gebouw dS V, Galvanistraat 15, 3029AD, Routebeschrijving
Datum en tijd: 27 juni 2009 in 14:00 tot 16:00/17:00
Kosten deelname: €20 per persoon (studenten gratis), contant te voldoen.
Inschrijven is noodzakelijk en kan door een ingevuld inschrijvingsformulier per e-mail te sturen naar stadslandbouw@wur.nl.

voor meer informatie ga naar;
www.stadslandbouw.wur.nl
en
vorige artikelen op het stadslandbouwblog over Will Allen en Growing Power
-1& 2

Eetbaar Rotterdam krijgt een Lintje

2009-06-23T17:00:00.007+02:00

Ja, We hebben een lintje gekregen. Een Groene wel te verstaan.
Deze gekregen van Groen Links raadslid Arno Bonte van de gemeenteraad van Rotterdam bij onze vergaderlocatie het-portaal , vanwege onze inzet voor duurzaamheid en het bevorderen van de groene ruimte in de stad.

Ondanks dat dit het 2e jaar is dat het groene lintje is uitgereikt, zijn we al in goed gezelschap. Vorig jaar viel deze eer oa. te beurt aan Ivo Opstelten.
Wij zijn dan ook aangenaam verrast met dit eerbetoon.

Wij zijn blij dat Groen Links de kwaliteiten van stadslandbouw voor een stad als Rotterdam herkent. Wij hopen dat wij meerdere politieke stromingen van deze kwaliteit kunnen overtuigen.

Nieuwsberichten over dit nieuwsfeit
Megastad FM
-groente vak
-twitter

Will Allen: Lezing Stadslandbouw. Urban farming as business concept

2009-06-15T14:23:00.001+02:00

Lezing Stadslandbouw. Urban farming as business concept

Met gastspreker Will Allen, onderscheiden ondernemer en pleitbezorger stadslandbouw , Milwaukee Wisconsin USA.
Will Allen is oprichter en Chief Executive Officer van Growing Power. Op YouTube verhaalt Will Allen over zijn organisatie.
De lezing bestaat uit een introductie door dr. Jan-Willem van der Schans, korte presentaties van dS V en BAM Vastgoed en een vol uur Will Allen. Vervolgens is er alle ruimte voor debat. Daarbij is er voor het publiek gelegenheid tot het stellen van vragen.

De focus van de lezing is de praktische uitwerking van een stadslandbouw business concept. Vragen die daarbij de revue passeren zijn: hoe werkt het in de Verenigde Staten? Is stadslandbouw commercieel haalbaar in Nederland?

Lokatie: Rotterdam, gebouw dS V, Galvanistraat 15, 3029AD
Datum en tijd: 27 juni 2009 in 14:00 tot 16:00/17:00
Kosten deelname: €20 per persoon (studenten gratis), contant te voldoen.
Inschrijven is noodzakelijk en kan door een ingevuld inschrijvingsformulier per e-mail te sturen naar stadslandbouw@wur.nl. (zie link onder)

Meer infomatie en inschrijfformulier kunt u vinden op:http://www.stadslandbouw.wur.nl/NL/

Organisatoren: LEI (dr. Jan-Willem van der Schans) & Eetbaar Rotterdam (Bas de Groot)
Sponsers: BAM Vastgoed, dS V, Taskforce Multifunctionele Landbouw, Vereniging voor Biologisch-Dynamische Landbouw en Voeding

voor verdere informatie kunt u contact opnemen met:

Bas de Groot
Walden21
Advies, ontwerp, scholing & uitvoering
zorg- en stadslandbouw
belevings- en ontwikkelingsgroen
010 467 24 90
06 2818 77 95
info.walden21@gmail.com

Dr. Jan Willem van der Schans
Strategie en Verandering
Landbouw Economisch Instituut
Postbus 29703
2502 LS Den Haag
T: 070 3358206
F: 070 3358198
M: 06 41507365
jan-willem.vanderschans@wur.nl

DIY stadslandbouw in Rotterdam Deel 1.

2009-06-04T21:40:00.007+02:00

Pannenkoeken van Jan’s Stadsakkertje

In de jaren negentig kwam ik in Overschie in ’n huis van de woningstichting te wonen, het was de eerste keer dat ik ’n tuin in mijn beheer had. Natuurlijk moest daar iets in komen. Mensen werken voor de kost heet het, en wat is dan directer voor de kost werken dan het zelf te zaaien in de bodem die je ter beschikking staat. Zo gezegd, zo gedaan. ’n Korenveld van 3,5 bij 3,5 meter was het resultaat nadat ik ’n zakje tarwe-zaaigoed gekocht had bij de reformwinkel en dat in de omgespitte grond had uitgezaaid. Het werd niet als zaaigoed aangeboden maar het groeide toch goed. Bij “de Waart” aan de Nieuwe Binnenweg kocht ik ’n hand-graanmolentje en nadat ik de korenaren met ’n huishoudschaar geoogst had wreef ik de zaden tussen mijn handen uit hun kapsels waarna de losse vliezen weggeblazen konden worden. De opbrengst was ongeveer 3,5 keer het gewicht dat ik uitgezaaid had. Ik heb het graan gemalen en gezeefd met twee huishoud zeven met een verschillende maaswijdte en het resultaat was een prachtig witte
Bloem die zich uitstekend liet bakken tot pannenkoek. Wat vrienden die, net als ik, in de stad opgegroeid waren kwamen graag pannenkoek eten en dat is ’n traditie geworden die we, nu nog, ieder jaar herhalen afwisselend op verschillende adressen.

Jan J.P.Carlier

(ER; dit is een eerste artikel in een serie van 2 nav een inzending over de stadslandbouw activiteiten van Jan. ER nodigt anderen ook uit om hun DIY ervaringen met ons te delen. Interessante teksten worden geredigeerd en geplaatst op dit blog)
E-mail: eetbaarrotterdam@het-portaal.net

Educatie voor stadsagrariërs in spé.

2009-06-04T10:33:00.003+02:00

Eetbaar Rotterdam is door haar activiteiten de afgelopen anderhalf jaar een hoop mensen (in Rotterdam) tegengekomen die al op hun manier bezig zijn met agrarische activiteiten in Rotterdam of wensen hebben in die richting. Uiteraard verheugd dit ons enorm. De meeste van deze initiatieven zijn van particulieren, maar wij zullen onze ambities niet onder stoelen of banken steken. Onze insteek is het stimuleren en faciliteren van ondernemers die agrarische activiteiten in Rotterdam willen ondernemen. Nu vraagt landbouw waaruit een (deel)inkomen wordt gehaald serieuze investeringen en degelijke kennis. Op het gebied van kennis opbouw en overdracht zijn er interessante voorbeelden en ontwikkelingen gaande.

Op het gebied van de biologisch (dynamische) landbouw verzorgt de Warmonderhof in Dronten al 60 jaar en de Kraaybeekerhof al 30 jaar in samenwerking met het Groenhorst College een opleiding tot Boer of medewerker op een Biologisch (dynamisch) bedrijf.
Daarnaast is er sinds 2 jaar de Permacultuurschool die op meerdere plaatsen in Nederland wordt verzorgt (oa in Den Haag bij Gezonde Gronden)
Maar dit jaar zijn er ook 2 initiatieven om in het Agrarisch Onderwijs stadslandbouw een plek te geven. Bij een van die initiatieven is Eetbaar Rotterdam betrokken als vragende partij.
Op de website van Eetbaar Rotterdam, vindt u onder Projecten een korte samenvatting van dit project.

Eetbaar Rotterdam in dagblad Trouw

2009-06-03T21:36:00.006+02:00

In de Lekker Groen bijlage van het dagblad Trouw dit weekend is Eetbaar Rotterdam prominent aanwezig. In een beschouwend stuk over stadslandbouw komt Jan-Willem van der Schans aan het woord en de ideeen van Eetbaar Rotterdam worden nader belicht in een uitgebreid interview met Eetbaar Rotterdammers Nicole Hoven en Paul de Graaf.
De bijlage is geinspireerd door de boeken van Michael Pollan en bevat verder onder meer interessante artikels over stadslandbouw in Toronto en over de rol van landbouw in stedenplanning.

PS De foto's bovenaan het interview laten Proefpark de Punt zien, een project van Creatief Beheer.

Urban Pharmacy

2009-06-02T11:12:00.004+02:00

Naast dat Urban Farming gebruikt kan worden voor de voedselteelt is nu ook een ontwerp opgedoken van een drijvende apotheek waar medicinale planten en kruiden groeien. Door middel van een waterrad worden de kruiden verwerkt van plant tot consumentenproduct. Het plan zou in Londen moeten komen in het 'Regents canal'.
Voor meer informatie over het project kan je kijken op pruned, waar het object beschreven staat en middelhoge resolutie afbeeldingen te vinden zijn.

Verticale stadslandbouw

2009-05-25T16:23:00.007+02:00

In de almaar groeiende lijst van ontwerpen waarbij stadslandbouw in de architectonische omgeving ingepast wordt hier een volgend voorbeeld op deze blog. Verticalfarm.com staat vol met boeiende ontwerpen voor verticale stadslandbouw. Het onderstaande gebouw bijvoorbeeld is afkomstig van Gordon Graff en vandaag gepubliceerd op inhabitat.com, ze zijn er laat bij dit keer, aangezien het bijna 2 jaar geleden al op treehugger.com stond. Voor details over het ontwerp verwijs ik door naar inhabitat.com.

Binnenkort een nieuw voorbeeld van stadslandbouw en architectuur!

Vorige berichten over architectuur en stadslandbouw:
Urban Agriculture, Verticale boerderijen in Manhattan, Public Farm 1.

Interview Eetbaar Rotterdam bij de VPRO online

2009-05-22T09:46:00.003+02:00

Op het blog van De eeuw van de stad , een project van de VPRO, is een interview gepubliceerd met Bas de Groot en Paul de Graaf van Eetbaar Rotterdam. Zie hier. De VPRO presenteert in september 2009 De Eeuw van de Stad: twee weken lang radio, gids en televisie over het leven in de stad. Het weblog is de opmaat.

Kansenkaart stadslandbouw / tentoonstelling London

2009-05-18T11:16:00.005+02:00

Kaarten zijn nooit alleen weergaves van de werkelijkheid, het zijn interpretaties van die werkelijkheid en media tussen die werkelijkheid en degene die de kaart leest.
Op dit moment zijn we met Eetbaar Rotterdam bezig aan een onderzoek naar 'Ruimte voor stadslandbouw in Rotterdam'. In het kader van dit onderzoek maken we een kansenkaart die inzichtelijk maakt waar volgens ons landbouw mogelijk is.
Het is de bedoeling van deze kansenkaart dat die de gebruiker naar Rotterdam laat kijken met onze door stadslandbouw gekleurde blik en de stad laat zien als een stad vol potenties voor het groeien (en verwerken) van groenten en andere gewassen en vol mogelijkheden voor uitwisseling tussen deze landbouwactiviteiten en andere stedelijke activiteiten en processen. De kaart moet ruimte laten voor interpretatie en door de gebruiker worden afgemaakt. Hij moet de gebruiker (of het nu een ondernemer, bewoner, beleidsmaker of projectontwikkelaar is) de ruimte bieden de potenties te vinden die het best aansluiten op zijn of haar behoeften.

Nu is het idee van een kansenkaart niet nieuw; het wordt al langer gebruikt door verschillende overheden, en volgens planoloog Linda Carton van de Universiteit Nijmegen die onderzoek heeft gedaan naar de rol van kaarten in besluitvormingsprocessen wordt het middel steeds vaker gebruikt door burgers en actiegroepen om hun belangen en doelen te visualiseren en hun case kracht bij te zetten. Laatst kwam ik er achter dat er als onderdeel van DOTT 07 in Middleborough al eens een kansenkaart voor stadslandbouw is gemaakt door de architecten Bohn en Viljoen (bij kenners bekend van hun CPULs), die ook door de gemeente gebruikt wordt of gaat worden om allerlei initiatieven te ontplooien.
John Thackara de organisator van DOTT07 ziet 'mapping' (naast werken met lokale behoeftes, en het 'ontwerpen' van een nieuw vocabulaire) als een van de ontwikkelingsrichtingen voor een ontwerponderwijs dat zich meer richt op 'sense' dan op 'stuff', zoals te lezen valt op zijn interessante blog in een stuk dat hij heeft geschreven voor de Cumulus conferentie.
Hij ziet het in kaart brengen van potenties die nu nog onzichtbaar zijn als een belangrijke rol voor de ontwerper van de toekomst. In aansluiting daarop zien wij de kansenkaart als een belangrijk onderdeel van een 'zinnig' ontwerp voor stadslandbouw in Rotterdam.

Bohn & Viljoen's kaart en het Middlesborough project waarbinnen het is ontwikkeld worden op dit moment samen met andere projecten over landbouw in de stad tentoongesteld in London in het Building Centre. De tentoonstelling is nog te zien tot 30 mei.

Blog kleinschalige volkstuin projecten in een urbane omgeving

2009-05-12T10:44:00.003+02:00

De kunstenaar Annechien Meier is een blog begonnen:
http://annechienmeier.blogspot.com/. Hierop is een fotoverslag te vinden van haar onderzoek naar kleinschalige volkstuinen/stadslandbouw in Havana, Cuba. Op dit moment maakt zij een documentaire over dit project.
Haar blog is ook uitgangspunt voor een nieuw project:
"Met dit blog wil ik op nationaal en internationaal niveau informatie uitwisselen en in contact komen met concrete voorbeelden van kleinschalige volkstuin projecten in een urbane omgeving. Het betreft hier het onderzoek naar nieuwe en bestaande mogelijkheden op gebied van permacultuur, daktuinen, balkontuinen, eetbare bloemen en uitheemse gewassen.

Onverwachte slaplantjes in uw straat gezien of andere voorbeelden? Graag nodig ik u uit deel te nemen aan dit blog of u kunt foto's en tekst sturen naar annechienmeier@gmail.com"

Onderzoek de haalbaarheid van uw eetbaar groene dak

2009-05-07T14:02:00.003+02:00

Wij van Eetbaar Rotterdam zijn erg geinteresseerd in het in gebruik nemen van de daken van Rotterdam voor productief groen. De gemeente Rotterdam heeft een subsidieregeling groene daken en nu gaan de Rotterdamse waterschappen hieraan meedoen. Wie een groen dak aanlegt, krijgt hier voor 2009 met terugwerkende kracht 30 euro per vierkante meter: 25 euro van de gemeente Rotterdam en 5 euro van de waterschappen.

De gemeente maakt onderscheid tussen extensieve en intensieve groene daken. De extensieve groen dak bestaat uit een sedumbeplanting, die weinig onderhoud vergt en op nagenoeg elk plat en licht hellend dak mogelijk is. Intensieve groene daken hebben dikkere bodempaket met een meer diverse beplanting. Dit geeft meer gebruiksmogelijkheden maar vraagt ook meer onderhoud. Juist deze intensieve groene daken zijn interessant voor vormen van stadslandbouw waarbij het onderhoud ook iets oplevert (zoals verse vruchten). Dit soort intensieve groendaken vragen wel een goed onderzoek naar de constructieve mogelijkheden en er is vaak ook een bouwaanvraag nodig. In een speciale voorjaarsactie kunnen de eerste 25 aanvragers een gratis groendak haalbaarheidsonderzoek ter waarde van maximaal E750 laten uitvoeren.

We roepen geinteresseerden op om al dan niet in samenwerking met ons een aanvraag in te dienen voor een eetbaar groen dak. Informatie over de subsidie vindt u hier. Wilt u samenwerken met Eetbaar Rotterdam neem dan contact op met Ilse de Weert: eetbaarrotterdam@het-portaal.net

Vooraankondiging Werkbijeenkomst Buurtmoestuinen

2009-05-05T21:42:00.003+02:00

In Crabbehof, één van de Vogelaarwijken (krachtwijken) in Dordrecht, is in 2006 het plan opgevat om buurtmoestuinen te realiseren op weinig gebruikte grasveldjes midden in de wijk. Op dit moment functioneren twee buurtmoestuinen waarvan er één dit voorjaar wordt uitgebreid. De buurtmoestuinen in Crabbehof blijken door hun functies van moestuin en ontmoetingsplaats veel te betekenen voor de sociale samenhang in de wijk.
In de Werkbijeenkomst van 17 juni staat de sociale functie van deze buurtmoestuin centraal, maar tuinieren heeft meer positieve kanten. Tijdens de bijeenkomst willen we graag onze ervaringen met het opzetten en continueren van een buurtmoestuin delen.

Voor meer informatie over het programma, kunt u terecht bij:
weizigt-nmc@dordrecht.nl Hier kunt u ook met vragen of suggesties terecht.
U ontvangt dan per e-mail de uitnodiging met het definitieve programma.

Datum: Woensdag 17 juni
Tijd : 9.30 - 15.00 uur (o.v.b.)
Plaats : Trefpunt De Nieuwe Stoof, De Savornin Lohmanweg 100, Dordrecht
Kosten : € 25, - (incl. lunch)

Organisatie: Weizigt Natuur-& milieucentrum, Stichting Aarde, Dordtse WelzijnsOrganisatie &
Vereniging De CrabbehofKraam

Eetbaar wilgenschip in Leiden

2009-04-22T16:13:00.005+02:00

Vandaag is Earth Day en in Leiden wordt dat vanmiddag gevierd met de bouw en tewaterlating van een 'wilgenschip' dat stadsnatuur en eetbaar landschap combineert. Uit de uitnodiging:

Woensdag 22 april wordt van 15.30 uur tot 18.30 uur bij het Waaghoofd een Wilgenschip gebouwd en te water gelaten. U bent van harte uitgenodigd om hierbij aanwezig te zijn. Wilgenschepen zijn een van wilgentenen gevlochten eiland, waar eetbare planten op worden aangebracht. De wilgentenen vormen wortels die het water zuiveren en helderder maken, zijn een toevluchtsoord voor watervogels en kunnen met eetbare oever- en waterplanten worden beplant. Dit proefproject, het eerste eetbare wilgenschip in Europa, is ontstaan uit het Biodiversiteits Actie Plan Leiden Lekker Groen, en wordt gebouwd door Taco Blom, deskundig op het gebied van permacultuur. Tijdens de bouw zal uitleg worden gegeven aan de bewoners en kunnen bewoners ook meehelpen.

Informatie over het Wilgenschip kunt u inwinnen bij Bessie Schadee, voorzitter van de Stichting IDeeWinkel T 070 51 77 433, bessie.schadee@usa.net en Sjaak van Rijn T 071 513 26 01.

Informatie over het Biodiversiteits Actie Plan Leiden Lekker Groen bij Hannie Korthof, Milieudienst West Holland tel: 071 4083655, Mirte van Daalen, Gemeente Leiden T 071 5165797 of Margje Vlasveld, Stichting IDeeWinkel T 071 5226703

Community & empowerment: stadslandbouw in de kunst

2009-04-14T12:06:00.005+02:00

Naast de productie van landbouwproducten op de plek waar ze nodig zijn biedt stadslandbouw wat wij noemen milieutechnische en sociale spinoff. In de kunst vinden interessante experimenten plaats die die sociale spinoff onderzoeken. In Rotterdam gaat het project Zomerpark Zestienhoven van Gina Kranendonk zijn tweede jaar in, binnen het Foodprint-project van Stroom zal het komende jaar een aantal kunstenaars de wijk intrekken en op dit moment vindt in Amsterdam het project De kok, de kweker, zijn vrouw en hun buurman plaats van Marjetica Potrč en Wilde Westen.

In deze projecten is de moestuin een plek voor ontmoeting en uitwisseling met anderen en met de natuur. Potrč en Wilde Westen noemen hun project "een experiment dat stadslandbouw als middel tot culturele vernieuwing onderzoekt, de actieve betrokkenheid van bewoners bij hun omgeving wil vergroten en creativiteit, ondernemerschap en ecologisch bewustzijn in de wijk wil stimuleren."

De link tussen stadslandbouw en community building is vanzelfsprekend omdat voedselproductie in de stad de verantwoordelijkheid en zeggenschap over voedsel weer dichter bij de burger brengt. Het biedt ruimte aan kleinschalig ondernemerschap (wat niet hoeft te betekenen dat stadslandbouw een kleinschalig fenomeen is - maar daarover meer in een andere post), aan directe verbindingen tussen de boer en de consument (soms verenigd in een persoon) en stimuleert voedselsoevereiniteit: invloed op wat voor voedsel geteeld wordt en hoe en uiteindelijk op wat je eet. Daarnaast biedt het natuurlijk ook gewoon een activiteit die in zichzelf diep bevredigend kan zijn, alleen of met anderen.

Komende zaterdag 18 april is de housewarming van het project De kok, de kweker, zijn vrouw en hun buurman.

Aanvang 15.30uur. Meeting point: Lodewijk van Deijsselstraat 61

Ondernemersideeën gezocht voor biodiversiteit

2009-04-03T11:25:00.002+02:00

Minister Gerda Verburg van LNV daagt ondernemers uit te komen met ideeën voor innovaties die bijdragen aan het behoud van biodiversiteit. Het product of de dienst moet de ondernemer zelf ook geld op kunnen leveren.

De beste voorstellen krijgen de kosten van een haalbaarheidsonderzoek betaald. Vervolgens krijgen de beste haalbaarheidsonderzoeken de kosten van het ontwikkeltraject van de innovatie betaald tot een maximum van €450.000. De ondernemers moeten daarna binnen enkele jaren met het product op de markt komen. Ondernemers kunnen tot en met 19 mei projectvoorstellen indienen.

Een uitgelezen kans om stadslandbouwdiensten en producten te ontwikkelen, lijkt ons. Landbouw in de stad is geen vijand van biodiversiteit maar kan juist een middel zijn om biodiversiteit te versterken. Lees het persbericht van LNV of ga meteen naar de website van SenterNovem voor meer informatie.

Vacatures Stadslandbouw

2009-03-26T11:50:00.003+01:00

Op dit moment zijn er een paar vacatures in den lande waar stadslandbouw een rol speelt

Boer/medewerker Full-time op de Genneperhoeve te Eindhoven
zie: www.ekobaan.nl onder kopje Natuurbeheer

Werkbegeleider Mens en Tuin voor 21 uur op Mens en Tuin, onderdeel van de Lievegoed Zorggroep, Ita Wegman Divisie te Den Haag
Zie: www.lievegoedzorggroep.nl

Stadslandbouw zoekt het hogerop

2009-03-25T16:27:00.002+01:00

Op inhabitat.com is te lezen dat Michelle Obama van plan is een moestuin aan te leggen voor het Witte Huis, om op deze manier kinderen te leren over lokaal gegroeide groenten. Wat er in de tuin komt te staan is gekozen door de koks van het Witte Huis en de oogst zal niet alleen gebruikt worden voor de gezinsmaaltijd van de Obama's, maar ook voor de staatsdiners. Voor meer informatie zie inhabitat.com.

inhabitat.com